18 KASIM 2007 – PAZAR

(İstanbul Gösteri ve Kongre Merkezi)

“ADL” İSMİ: RİSALE-İ NUR’DA  ADALET KAVRAMI VE ONTOLOJİK AÇILIMI

Prof. Dr. Colin Turner, Durham Üniversitesi, İNGİLTERE

Bu tebliğin çıkış noktası Kur’an’ı Kerim’de ifade edilen ve Risale-i Nur’da tebarüz eden “yaratılışın gayesinin  marifatullah” olmasıdır. İşte Said Nursi bu tılsım-ı muğlakı Risale-i Nur’la açmaya çalışmıştır. Şüphesiz bu anlamda kainatın en manidar meyvesi ve yaratılışın muhatabı insandır. İnsan esmayı idrak noktasında hem kainattaki tecellileri okumak hem de kendisi bizzat ayine olmak noktasından müstesna bir konuma sahiptir.

Nursi yaratılışın odaklandığı insanın, Kur’an, Kainat ve Nübüvvet üçlüsünü doğru anlamakla görevini bihakkın yerine getirebileceğini ifade eder. Tevhid esaslı bu bakış açısında Adl ismi insan-kainat ve ahiret  açısından merkezi bir konuma sahiptir. Tebliğde ADL isminin Kainat-Kur’an ve Nübüvvet üçlüsünün, adeta genlerine işlemiş, derinliği Risale-i Nur perspektifinde ele alınmıştır.

Adaletin; yaratıcı-yaratılanlar, yaratılanların kendi aralarındaki ilişkileri ve insanlar arası sosyal, ekonomik ve siyasî boyutlarıyla nasıl ele alındığı anlatılmaktadır.

19 KASIM 2007 - PAZARTESİ

(MARIN PRINCESS OTEL )

A SALONU A1 ORTAK OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

YARATILIŞTAKİ ADALET VE DENGE: SAİD NURSİ’NİN ANALİTİK BAKIŞI

Prof. Dr. Bilal Kuşpınar, Mc Gill Üniversitesi, KANADA

Nursi, adaleti Kur’an’ın dört önemli unsurundan ve temel maksatlarından biri olarak görür. Diğer üç önemli unsur ise tevhid, nübüvvet ve haşirdir. Nursi ayrıca bu dört unsurun Kur’an’ın bütününü oluşturduğuna inanır, öyle ki bir kimse dikkatli baktığında Kur’an’ın her bölümünde bu unsurları görür ve izine rastlar. Bununla beraber, O Kur’an’ı meydana getiren her bir cüz’ün, Kur’an’ın tamamının bir aynası olarak düşünür.

Said Nursi, insanın etrafındaki varlıklara olumlu bir tavır takınması ve onları dikkatlice gözlemlemesi, fizik gözlerle değil basiret gözüyle bakması gerektiğini söyler. İnsan ancak böyle bir bakış ile yaratılıştaki dengenin ve herşeyde etkisi görülen adaletin farkına varabilir. Yine bu bakış açısıyla, bütün yaratıklar hem Allah’ın varlığını, isim ve sıfatlarını gösteren açık bir mührü, hem de O’nun hikmetli, adaletli, cömert ve merhametli olduğunun birer şahidi olarak görülecektir. Bu durumda, akli bir bakış açısıyla, mükemmel bir sahne gibi tefriş edilmiş olan bu harika âlemdeki her bir varlık üzerinde görülen Allah’ın isimleri, sıfatları, fiilleri ve cilvelerini görmek son derece önem kazanmaktadır.

SAİD NURSİ’NİN ADALET YAKLAŞIMI VE İSLAM DÜNYASINDA SİYASİ DEĞİŞİMLERDEKİ ROLÜ

Prof  Dr. Leonid Sykiainen,   Devlet Ekonomi Üniversitesi, MOSKOVA                                                                                            

Önemli bir düşünürün fikirlerinin önemi, sadece onların entelektüel muhtevâsı, ana kaynaklara ne ölçüde uyduğu, kullandığı delillerin iknâ edici niteliğe sahip olması ile belirlenemez, bilakis bunlardan daha fazla, içinde yaşadığı toplum bir krize maruz kaldığında ya da geleceğini garanti altına almak için çözülmesi gereken problemlerle yüzyüze geldiğinde, söz konusu düşünürün fikirlerinin oynadığı rol ile belirlenebilir.

Büyük bir düşünürün düşünceleri, eğer sadece kimi sınırlı grupların, hatta milletlerin bilinç ve davranışlarını değil de, bilakis  bütün bir insanlığın düşünme tarzını ya da en azından bugün yaşadığımız dünyada Müslümanlar gibi büyük bir yekun tutan dinî bir topluluğu etkiliyorsa, işte o zaman bu düşünceler büyük olarak nitelenebilirler.

Said Nursi, böyle düşünürlerin arasında şerefli bir yer işgal etmektedir. Zira, Nursi’nin düşünceleri, hem İslâm ülkelerindeki hali hazır vaziyetle, hem de İslâm’ın bu ülkelerde oynadığı rol ile doğrudan doğruya bağlantılıdır. Said Nursi, kelimenin gerçek anlamıyla bir siyasî düşünür değildir, ancak yukarıda sözü edilen milletlerin siyasî geleceği, şayet onun düşünceleri hesaba katılırsa, daha esaslı bir şekilde öngörülebilir. Çünkü O, hem bir din olarak İslâm’ın anlaşılmasına, hem de günümüz dünyasında oynadığı rolün idrak edilmesine çok büyük bir katkıda bulunmuştur.

A SALONU A2 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

NURSİ VE KAİNATTAKİ DAYANIŞMA: İNSAN TOPLULUKLARI İÇİN ADALET MODELİ

Doç. Dr. Said Özervarlı, İSAM, TÜRKİYE

Said Nursi’ye göre güneş sistemindeki akıl almaz dengeden tutun da sivrisineğin gözü ile güneşin ahenk içinde olması, oradan da kainattaki varlıklar arasında bulunan anlamlı ve gayeli var oluş ve irtibata kadar herşey nizam ve düzeni gösteren bazı işaretlerdir. Kainata dikkat edilince en ufak bir karışıklık eseri görülmemekte, diğer taraftan herşeydeki hassas ölçülü denge de nihayet derecede hükmeden bir adalete işaret etmektedir. İşte Nursi, kainatta var olan bu düzenin ADİL  bir zatın varlığını gösterdiğini ve bunun insan toplulukları için uyulması ve uygulanması gereken  bir örnek oluşturduğunu gayet güzel bir üslupla eserlerinde ele almıştır. Makalede fizik alemde var olan bu âdilane düzenin, sosyal alemde de olması gerektiği üzerinde örneklerle durulmuştur.

DÜNYADA YAPTIKLARIMIZDAN MUHASEBEYE ÇEKİLECEĞİZ

Prof. Dr. Ian Markham, Dekan ve Başkan,Virginia İlahiyat fakültesi, ABD

Nursi’ye göre –kesinlikle- biz Allah katında önemli olduğumuz için, Allah ne yaptığımıza dikkat etmektedir. Kainatın yaratıcısının benim davranışlarımı her an görmesi ve kayda alması Nursi için, bizi mucize yapan yönlerden birisidir. Bir ebeveynin bir bebekten küçük beklentileri vardır. (Çünkü bebek farklılıkları bilmez). Fakat yetişkin bir çocuktan daha yüksek beklentileri vardır. (Çünkü yetişkinler farklılıkları bilir). Bunun gibi Allah’ın da bizden yüksek beklentileri var. Hayatta yaptığımız davranışlarımızdan, ebedî âlemde sorumlu olacağımızı bilmemiz aslında bir şereftir.

Nursi’ye göre davranışlar, insanın bu dünyaya bakış açısıyla bağlantılıdır. Eğer bir insan bu dünyanın büyük bir tesadüf sonucu oluştuğuna inanıyorsa; onda faziletli bir davranış bulmak çok zordur; eğer bir insan bu dünyanın planlı bir şekilde tasarlandığına inansa, o zaman her davranışı için sorumlu olacağını düşünür. 10. Sözün başındaki hikaye işte tam bu noktayı vurgulamaktadır: akılsız adam kainatta bir yaratıcının bulunduğuna inanmadığı için, davranışlarından dolayı sorumlu olmayacağını düşünerek ahlaksız davranışlarda bulunmaktadır.

Şüphesiz ki Nursi doğruyu söylemektedir: Bizler hayatta yaptığımız her davranışımızdan sorumlu olacağız anlayışıyla yaşamalıyız. “Var olma” bize değerli bir hediye olarak Allah tarafından verildi. Bu yüzden de hayatımızı Allah’a tam teslimiyet içinde yaşamak, bizim için bir zorunluluktur. Ne zaman biz özgürlüğümüz adına ona boyun eğmemeyi tercih edersek, işte o zaman bütün dünyada örneklerini gördüğümüz trajik sonuçlar ortaya çıkar. O halde adalet, hepimizin sorumluluk altında olmamızın bir gereğidir.

ŞEFKAT ESASLI ADALET : RİSALE-İ NUR PERSPEKTİFİ

Dr. Aref Ali Naed , Kraliyet Stratejik İslami araştırmalar Merkezi, ÜRDÜN

Şefkat ve  cömertliğin  bazen adaletle ters düştüğü  görülebilir. Risale-i Nur incelendiğinde  şefkatin adalete esas olduğu açıkça görülebilir. Nursi’ye göre adalet Cenab-ı Hakk’ın rahmet ve şefkatinin  bütün mahlukata tecellisi olarak görülür. Bu anlamda adalet yaratılışla kainatın genlerine işlemiş adeta yaratılış kadar kainatla, Kur’an’la ve Hz Muhammed’le (SAV) bütünleşmiştir.

SAİD NURSİ VE THOMAS MERTON’A GÖRE  ADALET

Prof. Dr. David R. Law,  Manchester Üniversitesi, İNGİLTERE

Tebliğinde iki teologun düşüncesinde ibadetin yerini anlatan Law, iki düşünürün ibadet anlayışı ve mücadelelerinde sekülarizm tehdidine karşı ibadet hayatlarını nasıl yaşamışlar sorusunun cevabını aramaktadır.

Aralarındaki bazı farklılıklara rağmen, Nursi ile Merton arasında çok ilginç bağlantı noktaları var. Yaşadıkları çağdan farklı olarak, her ikisi de birbirinin inancına saygı duymuşlar. Merton, Müslüman bir arkadaşına gönderdiği bir mektubunda “Kur’an’ı derin bir dikkat ve saygı ile okuduğunu” söyler ve  Kur’an’da Allah’ın isimlerindeki yoğunluğun kalbinin derinliklerini harekete geçirip heyecanlandırdığını, Allah’ın bağışlayıcılığının ve merhametinin, yapılan dua ve niyazların kendisini etkilediğini yazar. Nursi de benzer şekilde, hakiki Hıristiyanlara olumlu bakar ve onları dinsizliğe karşı bir ittifak tarafı olarak görür. Hatta, Nursi, dinsizlik cereyanına karşı Müslüman ve Hıristiyanları birlik olmaya çağırır.

Hem Nursi hem de Merton sekülarizmin kendi yaşadıkları toplumları üzerindeki etkisinden endişe etmişlerdir. Her ikisi de ibadeti materyalizm ve sekülarizmle mücadele için önemli bir cevap ve davranış olarak görmüşlerdir. Her ikisi de ibadeti sosyal dayanışma hareketi ve adalet için bir kaynak olarak görmüşlerdir; ibadeti sadece Allah’tan bir şeyler istemek için değil, yaratılışın bir onayı olarak değerlendirmişlerdir ve insanın Allah’la doğru ilişkisi olarak yorumlamışlardır. Kısacası, hem Merton hem de Nursi için sekülarizmin getirdiği krizlere çözümde din çok önemli bir role sahiptir.

A SALONU A3 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

DOĞAL AFETLER VE İLAHİ ADALET

Prof. Dr. Thomas Michel, Dinlerarası Diyalog Sekreteri, İTALYA

“Doğal Afetler ve İlahi Adalet Arasında İlişki” başlığını taşıyan tebliğinde Thomas Michel, Said Nursi ve Risale-i Nur’la ilgili şu tespitlerde bulunmaktadır:

Nursî’nin “Allah’ın insanın işlediği günahlara bir ceza olarak musibetler gönderdiği” düşüncesini bir çok modern insan, basitçe ve ilkel görebilir. Yine Nursi’nin “Yaratıcı bu tür afetlerle, insanları imtihana tabi tutar ve onları uyarıp imana yönelmeleri, şükretmeleri, sabırlı birer kul olmaları şeklindeki fikirlerini, acı ve ızdırap içinde kıvranan insan realitesine verilmiş katı bir cevap” olarak düşünebilirler.

Nursi’ye göre doğal afetlerde, “suçlanan unsurlar” ve yeryüzü tabakaları, okyanus hareketleri, volkanik tabakalardaki tektonik hareketler, doğal afetlerde zarar gören afetzedelere yeterli ve ikna edici bir umut vermiyor. Oysa Nursi, bu tür âfetlerin ve musibetlerin içinde sathi nazarlı insanların idrakinin ötesinde bir anlam arıyor. Nursi, söz konusu elem verici hadiselerde Allah’ın adalet ve şefkat elini görüyor, gösteriyor ve bu olayları dua ve şükür vakti için birer fırsat olarak gösteriyor. O halde bu bakış açısına göre, musibet ve belâlar, kurbanlarını yok eden amaçsız olaylar değil, Allah’ı tanımak, hikmetini anlamak ve sığınmak için birer fırsattır.

İNSANIN ACI ÇEKMESİ VE İLAHİ ADALET

Prof. Dr. Fauzan Saleh, Kediri Üniversitesi, ENDONEZYA

Nursi’nin eserlerinde ilahi adalet temel bir konudur. Bu mesele, Risale-i Nur’un bir çok yerinde farklı başlıklar altında işleniyor. Sözler adlı eserinde yaptığı gibi, adalet birbirine zıt iki türe ayrılır: müspet (pozitif) ve menfi (negatif) adalet. Pozitif adalet, “hak edene hakkını vermek” anlamına gelir, bu adalet dünyanın her zaman her tarafında her mahlukta görülmektedir. Adaletin bu türünde Yüce Yaratıcıdan istenilen bütün arzu ve isteklere cevap verilir, ta ki varlık ve hayatın ihtiyaçları karşılansın. Diğer adalet türü olan negatif adalet ise, âdil olmayanı cezalandırır; haksızlık edenlere haksızlıklarına karşılık ceza verir. Nursi’ye göre bu çeşit adalet, bu âlemde tam olarak uygulanamıyor, hatta bunun da ötesinde negatif adaletin uygulanmadığını gösteren sayısız işaret olduğu da vurgulanmaktadır. Nursi, Ad ve Semud kavmi başta olmak üzere isyankâr insanlara tarih boyunca verilen cezalara vurgu yapmaktadır. Nursi’ye göre, kâinatta gözle görülen bütün gerçekler, ilahi adaletin mevcûdyetini gösterir.

Said Nursi’nin düşüncesinden anlaşılan şu ki, dindarlar kesinlikle ümitlerini yitirmemeli ve hayatın zorluk ve acıları karşısında ümitsizliğe düşmemelidir. Onlar, emin ve kararlı bir şekilde kalmalıdırlar, adalet ve merhamet sahibi, cömert olan Allah’a güvenlerini sürdürmelidirler.

TÜRK HALKININ I. DÜNYA SAVAŞINDA ÇEKTİĞİ ACILAR VE NURSİ:

İLAHİ CEZA

Prof. Dr. Brian Capper, Canterbury Christ Church Üniversitesi, İNGİLTERE

Brian Chapper, tebliğinde Said Nursi’nin gördüğü bir rüyadan yola çıkarak Türk halkının I. Dünya Şavaşı’nda çektiği acılara dini bir perspektiften getirdiği yoruma değinir. Capper, Said Nursi’nin görüşleri çerçevesinde şu noktaları dile getirir:

Nursi, elit kesim ile halk arasındaki düşmanlığı ortadan kaldırmada zekâtın çok önemli bir yeri olduğunu söyler. Said Nursi’ye göre, dindar insanlar kendilerindeki servetin kendilerine ait olmadığı bilincindeler, onlar kendilerine verilen nimetlere karşılık ne kendilerine ne de başka şeylere minnet duyarlar. Onların minneti, sadece bu serveti kendilerine bağışlayan Yüce Allah’adır. Bu bakış açısı, şefkat ve merhametin bir gereği olarak adalet ve özgürlük getirir; yardımda bulunan kişi, yardım alan kişiyi sosyal eşitsizlikten kurtarır. Fakir, kendisine ihsan edene değil, Allah’a müteşekkir olur.

Nursi gördüğü rüyanın yorumu çerçevesinde, toplumdaki istikrarsızlık ve ahlaksızlığın önemli ölçüde ekonomik kaoslardan kaynaklandığını söyler. Toplumdaki sosyal bozulmanın bencillik ve ahlâksızlıkla başladığını vurgulayan Nursi, bu sosyal bozulmanın temelini aşağıdaki iki cümlede özetler:

1.                  Ben tok olsam başkaları açıklıktan ölse bana ne.

2.                  Sen çalış, ben yiyeyim.

KÜLTÜRÜN ÖZÜ OLARAK ADALET

Prof. Dr. Muhammed Ahmed el-Kâmil, San’a Üniversitesi, YEMEN

Üstad Bediüzzaman Said Nursî’nin beşerin manevî hastalıklarına çok hassas ve dakik teşhisler koyduğunu ifade eden Prof. el-Kâmil, aynı zamanda O’nun söz konusu hastalıklara şifâ verecek ilaçları da sunduğunu söylemektedir.

el-Kâmil şunları söylüyor:

Nursî, beşerî medeniyette olumsuz yansımaları olan hastalıklara, akla, kalbe, nefse ve vicdana beraberce hitap edebilen iknâ edici bir metotla îmanın köklerini takviye eden bir reçete sunmaktadır.

Nursî tarihin hareketini okurken ve hadiseleri değerlendirirken İslâmî metodoloji ve bakış açısına göre bir yol izleyerek, çok dengeli bir tavır ortaya koymaktadır. Buna göre mesela tarihî hadiseler, sadece insan fiilinin mahsulü değildir; bilakis bir hadisede hem insanın hem de  kader-i İlâhînin beraberce tasarrufu bulunmaktadır. Tarihî bir hadisede İlâhî adalet, adil bir şekilde ve o hadisenin gerçek sebep ve hikmetlerine bakarak insanın fillerine müdahil olabilmektedir.

Üstad Nursî, tarihî bir takım hadiselere değindiği yerlerde insanların her zaman ve mekanda istifade edebileceği Kur’anî-tarihî boyutun ehemmiyete vurgu yapmaktadır. Zira ona göre bu hadiseler, kainatta ve beşer dünyasında sabit ve umûmî olan İlâhî kanunların birer küçük numûnesi hükmündedir.

A SALONU A4 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

NURSİ’NİN ŞEFKAT ANLAYIŞI VE KANT’IN BAŞKASINI DÜŞÜNME TEORİSİ

Prof. Dr. Ian Kaplow, Hildesheim Üniversitesi, Almanya

Tebliğinde Said Nursi’nin şefkat anlayışını ve Kant’ın başkasını düşünme teorisini karşılaştıran Kaplow, Nursi’yle ilgili şu tespitlerde bulunuyor:

İyi bir insan olma noktasında Said Nursi’nin düşüncesinde şefkat çok önemli bir role sahip olup, modern anlayıştan farklı olarak adalet anlayışıyla bağlantılıdır. Nursi’ye göre her kim Allah’ın merhamet ve şefkatine sığınırsa o doğru ve müstakim bir insan olur ve merhamet sahibi Allah tarafından ağarlanan bir misafir olur. Masum bir insana zarar vermekten sakınmak, Nursi’nin şefkat kökenli ahlâk ve adalet anlayışında bir zorunluluktur.

ADALET, SAİD NURSİ, İSLAM VE HRİSTİYANLIK:

DİNLER VASITASIYLA SINIRLAR ÖTESİ BİR İŞ BİRLİĞİ   ZEMİNİ 

Ross Nicall Ferguson Collins, Anglikan Rahip, İngiltere

Globalleşen dünyada bir çok adaletsizliklerin yaşandığını dile getiren yazar, bu adaletsizliklerin dinler arası iş birliği ile azaltılabileceğini dile getirmektedir. Özellikle, Said Nursi’nin görüşlerinin bu konuda benzer yaklaşımlar gösteren bazı Hristiyan liderlerin görüşleriyle mukayese edilmesinin faydalı olacağını ifade etmektedir.

Yazar, yer yer Risalelerden iktibaslar yaparak insanlık için daha onurlu bir hayat ve  daha  yaşanılır adil bir dünya için  Nursî’nin fikirlerinin bir an evvel dinler arası iş birliği ile  uygulamaya geçirilmesinin gereğini anlatıyor. Bunun yanı sıra, zekatın haram kılınması ve zekatın vacip oluşunun, özellikle Afrika’da yoksullukla mücadelede ne derece önemli olduğunu ifade ediyor; gelişen teknoloji ile dünyanın daha adil yönetilebileceğini ve bunun esaslarının da Risalelerde ele alındığı üzere vahiy esaslı Kur’an medeniyetinde olduğunu vurguluyor. (Makalede bu konu, felsefe ve Kur’an medeniyetlerinin mukayeseleri yapılarak ele alınmış).

BEDİÜZZAMAN’IN VİCDANA DAYALI SOSYAL HUKUK VURGUSU:

ADALETE GİDEN KESTİRME YOL

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, İnsani Değerler ve Ruh Sağlığı Vakfı Başkanı-Psikiyatri Uzmanı, TÜRKİYE

Bediüzzaman “Saadet-i beşeriye, dünyada adalet ile olabilir. Adalet ile doğrudan doğruya Kur’an’ın gösterdiği yol ile olabilir’’ diyor. Evet iman, kalpte, kafada daimi bir manevi yasakçı bıraktığından fena meyelanlar histen, nefisten çıktıkça “yasaktır” der terk eder kaçınır” diyerek  vicdani bekçinin, zihinsel jürinin önemini vurguluyor. (Hutbe-i Şamiye 1. Zeyl (82-83)

Ayrıca eğer beşer çabuk aklını başına almazsa, İlahi adalet ölçülerine uygun davranmazsa “maddi manevi kıyametler başlarına kopacak, anarşilere ve ye’cüc ve me’cüce teslim-i silah edecekler” diyerek asrın insanını uyarıyor. Günümüzde şiddetin, intiharların, boşanmaların, uyuşturucu kullanımının, gay ve lezbiyen akımlarının batı toplumlarında dalga dalga yayılması adalet ölçülerinin bozulması ile ilgili olduğu dikkatli tespitlerle anlaşılmaktadır. ABD’de çocuk ıslah evlerinde suçlu çocuklara merhamet ve empati duygularını öğretmeden toplum içine bırakmama adli psikiyatri uygulaması olarak bilinmektedir.

Ra’d suresi 11. ayette “Bir kavim kendi durumunu değiştirmedikçe Allah onların durumunu değiştirmez”. Şura suresi 38. Ayette “Onlar meselelerini aralarında istişare ederler” gibi ayetler ve “Nasılsanız öyle idare edilirsiniz” hadis-i şerifi insanları zorla Müslüman yapmaktan men eder. “Dinde zorlama yoktur” ayeti doğru yorumlanırsa İslam dininin demokratik cumhuriyet yönetimi ile doku uyuşmazlığı içinde olmadığı tezinin Bediüzzaman tarafından savunulduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.

Sonuç olarak, Bediüzzaman adaleti kişinin iç dünyasında, ilim çevrelerinde ve insanlarla ilişkilerinde ve halkın temsilciler aracılığı ile kendini yönetmesini tezinde hem değer olarak hem de yöntem olarak savunmuştur. Özgürlükçülük, çoğulculuk, katılımcılık gibi temel demokratik değerleri eserlerinde ısrarla vurgulamıştır. Günümüzde bu değerleri savunanlara din adına kafir diyen ve kanları helaldir diyenlerin varlığı düşünülürse Bediüzaman’ın çağımızın bir fırsatı olduğu anlaşılır.

İSLAM’IN GERÇEK BİR TEMSİLCİSİ OLARAK RİSALE-İ NUR

Claire Forbes, Londra Üniversitesi, İNGİLTERE

Claire, tebliğinde İngiliz medyasındaki İslam ve İslam’ın gerçek bir temsilcisi olarak gördüğü Said Nursi ve Risale-i Nurla ilgili şu noktalara değinmektedir:

Said Nursi eserlerinde devamlı İslam ile batı arasında karşılaştırmalar yapar. Onun batı medeniyetiyle ilgili eleştirisi ve İki Avrupa’dan bahsetmesi -birisi erdemli faziletli, diğeri çökmüş, bozulmuş Avrupa- İngiliz gazeteleri için Müslümanları ve İslam’ı tanımlamaları açsından aydınlatıcı olabilir.

Said Nursi faziletli Avrupa medeniyetini şöyle tanımlar: Takip ettiği bilim, adalet ve doğruya hizmet eder; ve sanayi ve sosyal hayat için faydalıdır. Ona göre bütün bu güzellikler de Avrupa gerçek Hrıstiyanlıktan beslenmiştir. O ayrıca, şeriat ve hadis medeniyetinin güç, kuvvet yerine doğruyla işlediğini söyler, faydacılık yerine erdem, ırkçılık yerine birliktelik, kavga çekişme yerine karşılıklı yardımlaşmayı koyar.

Radikaller, İslam ve batı arasındaki çatışma için medyayı başarıyla kullanıyorlar. Eğer gerçek Müslümanlar bu radikallerin görüşlerine karşı iseler, onlar kendilerini bu radikallerin platformundan uzak tutmalıdırlar. Said Nursi’nin alternatif perspektifi ve Risale-i Nurdaki öğretisi, İngiliz medyası tarafından pek bilinmiyor. Son on iki ayda tek bir İngiliz gazetesi bile bu tür konularda Nursi ile ilgili bir referans göstermemiştir. Medyada çıkan haberlere –Said Nursi merkezli- cevaplar vererek Müslümanlar medyadaki İslam’ın olumsuz bilinen imajını değiştirebilirler.

BASKI VE ZULME DİRENMEDE METİN  HAYAT ÖRNEKLERİ

Prof. Dr.  Martyn Percy, Ripon Üniversitesi, İNGİLTERE

Tebliğinde Said Nursi, Trevor Huddleston ve Martin Luther King’i baskı ve zulümlere direnme ve adalet için mücadele noktasında karşılaştıran Percy, Nursi ile ilgili olarak şu noktaları vurgular:

Nursi, söylemlerinde hukuk, adalet, özgürlük, kardeşliğin İslam’ın emri olduğunu söyler. Daha da ötesinde, bu tür kavramların Hz. Muhammed (a.s.m.) tarafından uygulandığını vurgular ve sonrasında ise, bu kavramların bizzat Hz. Muhammed (a.s.m.) tarafından uygulandığını yazar. Bundan dolayı Nursi; despotizmin İslam’la kesinlikle uyuşmadığını savunur.

Nursi’nin vizyonu –dini doğru ve değerlerle desteklenen özgürlük, adalet, sosyal refah- ironik olarak moderniteye karşı ılımlıdır. Mesela, O, bir taraftan bilimsel ve mecâzî bir dil kullanırken, diğer taraftan dinle  bilim arasındaki uyumu daha derin bir şifre ile ortaya koyar.

SAİD NURSİ’NİN DÜŞÜNCESİNDE HAKİKİ ADALETİN BÜYÜK TEMSİLCİ OLARAK İMAM ALİ’NİN YERİ

Prof. Dr. Hamidreza Ayatollahy, Allameh Tabatabaii Üniversitesi, İran

Said Nursî, Mektubat adlı eserinde Hz. Ali’yi hakiki adaletin (adâlet-i mahza) en büyük temsilcisi olarak tanımlar. Nursi’ye göre Hz. Ali kendi zamanında hakiki adaleti temsil etmiştir. Hz. Ali’nin halifeliği zamanında bazı karışıklıklar çıkmış ve savaşlar yapılmıştır. Said Nursî; bu karışıklığın Hz. Ali’nin hakiki adaleti istemesinden dolayı çıktığını söyler. Diğerleri –kendisine karşı çıkanlar- İslam devletini kuran ilk kuşak olmalarına rağmen, adalet-i mahzaya dayanamamış, onun yerine adalet-i izafiyeyi –göreceli adalet- tercih etmişlerdir.

Said Nursî’ye göre masum bir insanın hakkı, bütün bir topluluğun hatırı için bile feda edilemez. Bir fert cemaate, çoğunluğa, topluma, devlete kurban edilemez. Yüce Allah’ın indinde hak haktır, büyüğü ve küçüğü arasında hiç bir fark yoktur.

A SALONU A5 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

CİNSİYETTE ADALET

Dr. Paddy Daniel, Canterbury Christ Church Üniversitesi, İNGİLTERE

Bana göre cinsiyet adaleti bir uzay boşluğu gibi sınırsız olmalı ve bütün insanlık bu adalet özgürlüğüne en yüksek seviyede sahip olmalıdır. Bediüzzaman Said Nursi’nin adalet “Kur’an’dan alınmış kutsal, doğru ve hak prensiplerine bağlı olmalı” ifadesi  ilk etapta bu boşluğu sınırlandırıyor gibi görünebilir. Hıristiyan ve Müslüman feministler arasındaki anlamlı diyalogun olabilmesi, bir anlaşma ve çerçeve sınırı belirlemek yerine tartışma ve aktif dinleme fırsatıyla doğabilir.

Fakat, Risale-i Nur’un adalet anlayışı “İlahi adalet bireye, topluma, kişiye ve bütün insanlığa bir fert gibi eşit davranır.” temel anlayışına dayanır. Çünkü bütün fertler –yaratılış ve esmanın tecellisine mazhar olmak noktasında- yaratıcının katında eşittirler. Her ne kadar bu anlayış, Kur’an’ın içindeki öğretilere dayanıyorsa da onun ötesinde oluşan boşlukta Hıristiyanlar ve Müslümanlar bu noktada etkili bir şekilde birbirleriyle iletişim kurabilirler.

Said Nursi’nin tabiat ve insanlık içindeki Allah anlayışı, Hristiyan bayanlar için kendilerini Allah’ın yeryüzündeki bir tecellisi görmeleri açısından son derece önemli ve anlamlıdır.

Her ne kadar Nursi, eserlerinde kutsal kitabın önemini ve Allah’ın “ol” emrini vurgulamışsa da onun yorumu olan “hava çok merhametli ve cömert olan Allah’ın hızlı ve çevik bir hizmetkârı olarak yeryüzünde Allah’ın misafirlerine (insanlığa) hizmet ediyor” ifadesi Hıristiyan bayanları Kur’an’daki ilahi anlayışın dışında tutmaz. Nursi’nin anlayışına göre erkek-bayan Allah’ın yeryüzündeki misafirleri olma noktasında eşittirler.

KADIN VE ERKEK ARASINDA ADALET VE EŞİTLİK

Murat Çiftkaya, Alfred Üniversitesi, TÜRKİYE

Bediüzzaman'ın kadın ve erkeğe mirastan farklı ölçülerde pay verilmesini tahlil ederken kullandığı üslup ve yaklaşımı, benzer konularda kendisini seküler modernist hücumlar karşısında zorda hisseden dindarlara yol gösterici niteliktedir. 

Bediüzzaman, kimi modernist Müslüman düşünürlerin yaptığı gibi savunmacı bir tavra girmez; tam aksine, Kur'anî hükmü "adaletsizlik"le suçlayan ve eşitlik adı altında hak ve adaleti tesis ettiğini iddia eden seküler medenî hukukun haksız ve adaletsiz davrandığını ifade eder.

Bediüzzaman, kadın ve erkeğin birbirine fıtrî meylinin ve bu meyil sonucunda aile birlikteliğini gerçekleştirmelerinin, dünyevî istek ve ihtiyaçlardan öte, Yaratıcılarını daha iyi tanımaya, kulluğa ve sonsuz hayata yönelik olduğunu ifade eder.

RİSALE-İ NUR PERSPEKTİFİNDE  MİRASTA  ADALET

Prof. Dr. Abdulvahid Zennun Taha, Musul Üniversitesi, IRAK

Üstad Said Nursi Hazretleri, Allah’ın erkek çocuğun malından anaya verdiği altıda bir hisseyi (südüs) ananın hakkına ve bütün fedakarlığına rağmen yasaklayan beşeri kanunlara şiddetle karşı çıkar. Bu uygulamayı büyük bir yanlışlık ve korkunç bir zulüm olarak addeder. Evet bu görüş, hakkın ve adaletin ta kendisidir.

Oğullarının saadeti için hayatını feda eden anaya layık görülen en düşük hissedir. Anayı sosyal düzen adına bu hakkından soyutlamak, İslam adaletinin toplumda eşitliği sağlamak için temin ettiği analık haysiyetini rencide etmek demektir.

HAYATTA VE DÜŞÜNCEDE  DENGE: NURSİ’NİN ADALET ANLAYIŞI

Edip İbrahim El-Debbağ, Araştırmacı Yazar, IRAK

Said Nursi Hazretleri kâinatın cüz ve külliyatında cari olan denge ve ahenk  kanunundan  yola çıkarak ısrarla kainatın büyüklüğüne kıyasen küçücük bir varlığın yaratılış mizanının da kainattakine denk olduğunu ve kainatın esası mesabesinde olduğunu vurgular. Bu sebeple bu dünya insana hem bir mesken, hem de sınırsız fikir ve vicdani buluşlarına ve insani ve ruhi terakkilerine mekan olarak seçilmiştir. Bu terakkiler insanı, kainatla boy ölçüşmeye, üstüne gitmeye, inanılmaz bir istekle ve mukavemet edilmez bir üstünlükle bazı gezegenlerini tanımaya ve her köşesini taramak gayesiyle kapısını açmaya ehil kılmıştır. Yerin yaratılış mizanı da kainata denktir. Kur’an’dan ilham alarak Nursi eserlerinde bu hususu sık sık dile getirir. Kur’ân’da gökler zikr edildiği zaman -kainat denkleminde merkezi ehemmiyetine binaen- arkasından mutlaka yer, yani bu dünya da zikredilir.

SAİD NURSİ’NİN “ADALET” ANLAYIŞI VE   BUDİZM’DEKİ KARŞILIĞI

Prof. Dr. Burkhard Scherer,  Canterbury Christ Church Üniversitesi, İNGİLTERE

Scherer, tebliğinde dünyadaki adaletsizlik probleminde Kur’an’daki “adl ve kıst” kavramları ve Said Nursi’nin eserlerinde bu kavramlara getirdiği açılımları ele almakla birlikte, Budizm öğretisinde Said Nursi’nin “adl ve kıst” ile ilgili görüşlerini mukayeseli bir şekilde inceliyor.

İslam ve Budizm modernitenin etkisinde kalmalarına rağmen kimliklerini yitirmemişlerdir.

Scherer “Said Nursi’nin eserlerindeki adalet anlayışında Kur’an ve İslam’ı esin kaynağı olarak aldığını, Nursi’ye göre adaleti temin etmenin yolunun Kur’an’a doğrudan doğruya müracaat etmekle olabileceğini” vurgular.

A SALONU A6 ORTAK GENÇLER PANELİ

ADALETİN DÜNYEVÎ VE UHREVÎ BOYUTU

Mahir bin Muhammed Hindi, Araştırmacı-Fetih  İslam Enstitüsü, SURİYE (Doktora Öğrencisi )

Araştırmacı adaletin dil ve terminoloji manaları üzerinde durduktan sonra, adaletle ihsan arasındaki bağlantıya değiniyor.

Dünya ve ahiretin adalet üzerine bina edildiği ve adalete terettüp eden cezaların dünya ve ahrette neler olduğunu ifade ettikte sonra, adaletin iki vechesi üzerinde duruyor: mutlak adalet ve nisbi adaletin farklılıkları anlatıldıktan sonra, yaratılışta adalet, ahlakta adalet, sosyo-ekonomide adalet, tarihte adalet, soysal ve siyasal alanlarda adalet gibi diğer boyutları de ele alıyor.

BEDİÜZZAMAN’A GÖRE ADALET VE  MİLLİYETÇİLİK

Elmira Akhmetova, Malezya İslam Üniversitesi, MALEZYA  (Doktora Öğrencisi)

Bediüzzamana göre gerçek adalet sınıfsal ve toplumsal her seviyedeki fertleri eşit şekilde kucaklamalı ve istisnasız bütün hepsi için emniyet ve mutluluk getirmelidir

Said Nursi’nin menfi milliyetçiliğe karşı tavrı çok nettir. O, eserlerinde güçlü bir şekilde, İslam’ın müspet ve kutsal milliyetçiliğinde menfi milliyetçilik ve ırkçılığa yer olmadığını vurgular. Nursi’ye göre; ebedî İslam milliyetçiliği, geçici ve sağlam olmayan menfi milliyetçilikle sınırlandırılamaz. Bundan dolayı Nursi; eserlerinde çok kere kendi dönemindeki Türk hükümetini kalıcı, daimi İslam milliyetçiliği yerine menfi ve istikrarsız menfi milliyetçiliği tercih etmesinden dolayı eleştirmiştir.

MODERNİTE VE GELENEK : BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ’NİN HAYATI

Chen Huihui Joyce, National Üniversitesi, SİNGAPUR (Doktora Öğrencisi)

Nursi’nin dini düşüncesi ve modern topluma bakışı gösteriyor ki, din felsefesiyle uğraşan sosyal bilimcilerin, dinin kendi kavramlarını kullanmak yerine ateist kavramlar kullanmaları dinin aydın düşüncedeki amacını yanlış anlatmalarına sebep oluyor. Benim bu tebliğdeki amacım, din ve modernite arasında bir ayrılığın olduğu düşüncesini anlamaya çalışmaktır. Said Nursi, Risale-i Nur adlı çalışmasında, modernitenin bazı problemlerinin -batı medeniyetiyle ilişkisi bağlamında-  altını çizer.

Nursi’ye göre bilim ve düşünce İslamiyet’in getirdiği doğruları yalanlamaz. Onun ötesinde, İslamiyet’in getirdiği doğrular ebedî olduğu için, bilim ve düşünce onları yalanlamak ve gizlemek  bir tarafa dursun daha da açığa çıkarır.

KÜRESELLEŞME VE ADALET

Mustafa Al-Zari, Miknas Üniversitesi, FAS (Doktora Öğrencisi)

Nursî’nin risalelerdeki metodu son derece kapsamlıdır. İslâm ümmetinin tamamına hitap ediyor, asrın dilini konuşuyor. Nursî, Küreselleşmenin üstünlüğünün geçici bir durum olduğunu söyleyerek haddi zatında söz konusu gâlibiyetin  kıymet ve ehemmiyeti olmadığını, zira hakiki akıbetin muttakiler için hazırlandığını ders veriyor.

Nursî’de adalet kavramı, siyasî, içtimâî ve iktisâdî adalet olmak üzere muhtelif kısımlardan meydana geliyor. Bu cümleden olarak mesela Nursî, hem sosyalizm hem de kapitalizmin iktisat anlayışlarından farklı olarak, iktisadı israftan uzak durarak beraberinde şükretmenin eşlik ettiği bir tevzi, yani Rahmanın sofrasındaki nimetlerin bütün mahlukata dağıtılması faaliyeti olarak görüyor. O küreselleşmenin iki büyük özelliği olduğu tespitini yapıyor ki bunlar, kibir ve küfürdür. Diğer taraftan en tehlikeli vasıflarını ise, enaniyet ve hırs olarak görüyor. Öyle ki bu hırs ve enaniyetin hakimiyeti ile, kimi insanların hırsının ve menfatinin önünde duran her şeyi hatta bütün insanlığı tahrip etmek eğiliminde olduğunu söylüyor. Günümüzdeki katliamlar ve etrafımızda yaşanan kanlı savaşlar Nursî’nin dile getirdiği küreselleşmenin doymak bilmez maslahatları adına insan kanının ne kadar ucuz olduğunu apaçık gösteriyor.

Bütün bunlara rağmen:

- Nursî medeniyetin müspet yönlerini ele alarak küreselleşmeden istifadenin de mümkün olduğunu söylüyor.

- O, insanları küreselleşmeye karşı yek vücut olmaya çağırıyor.

- Küreselleşmenin siyasi alanda sunduğu hususlardan tam olarak kaçınmanın yolu ve yegâne alternatifinin Hakaik-i Kur’aniye olduğunu ifade ediyor.

- Küreselleşmenin bir kısım kavramları siyasî, ictimâî, terbiyevî vb. içeriklerinden soyutlamasına karşılık, Üstad Nursî Kur’anî esaslar çerçevesinde bunları hem tashih ediyor hem de küreselleşmenin bozuk esaslarını keskin idrakıyla keşfedip ortaya koyuyor.

BEDİÜZZAMAN PERSPEKTİFİNDE SOSYAL ADALETİN UYGULANMA ALANLARI

Hamdavi Yusuf, V. Muhammed  Üniversitesi, Fas (Doktora Öğrencisi)

Bediüzzaman derin ve isabetli düşüncesiyle İslami toplumun esaslarını sağlamlaştırmak, alaka ve bağlarını rahmet değerleri üzere ikame etmek gibi, Kur’an, sünnet ve sosyal prensipler ışığında yardımlaşma ve dayanışma uğrunda çok değerli kriterler içeren eserler kaleme almıştır. O, sosyal hastalıkları insanın zatından ve nefsinden yola çıkarak gidermeye çalışmaktadır. Aynı zamanda gerçek düşmanlığın, nefsi emmâreye muhalefet etmek, küfür ve îmansızlığı çirkin görmekle olabileceğini vurgular.

Bediüzzaman Hazretleri, ihtilafı bertaraf edilmez, insani bir realite olarak görmektedir. Zira ancak farklı düşünceler yoluyla gerçekler keşfedilir, fikren zenginleşme alanında yarışlar başlar, medeniyetler ilerler, sosyal yenilik ve büyüme gerçekleşir.

BELALARA KARŞI NURSİ’NİN  ŞAHSİYET-İ MANEVİYE  KONSEPTİ 

Lyubomır Bonchev,  Sofya Üniversitesi, BULGARİSTAN (Doktora Öğrencisi)

Said Nursi’ye göre her doğru yol, er ya da geç Allah’a gider ve Allah’a giden bütün gerçek ve doğru yollar uzunluk ve kısalıklarına bakılmaksızın eninde sonunda Kur’an’a dayanır. Bu demektir ki, bir yol kılavuzluğunu Kur’an’dan aldığı kadarıyla doğrudur ve kabul edilebilir.

Said Nursi’ye göre tasavvuf sıra dışı bir tat ve lezzet veren bir meyvedir,  fakat hakiki ve gerçek iman ise ekmektir, bütün ümmet için bir hayat kaynağıdır; veya kendi sözleriyle söylemek gerekirse, “şimdi hakikat zamanıdır tarikat zamanı değil.”

Her ne zaman, İslam ümmeti ve kardeşliği dahili ve harici düşmanlar, karışıklıklar, ayrılıklar tarafından tehdit edilmişse, o zaman, Kur’an ve birlik olma adına uhuvvet, kardeşlik, sadakat ve fedakarlık ön plana çıkmıştır. Birlik olmakla ortaya çıkan kolektif şahsiyet, bütün belaların üstesinden gelir.

HUTBE-İ ŞAMİYE PERSPEKTİFİNDE  ADİL BİR TOPLUMUN İNŞASINDA İSLAM’IN ROLÜ

Atanas Shinikov, Sofya Üniversitesi, Bulgaristan (Doktora Öğrencisi)

Said Nursi’nin 1911’de Şam’da verdiği ve Müslüman dünyasının en önemli altı meselesini anlattığı Hutbe-i Şamiye, Eski Said dönenimin en önemli eserlerinden birisidir. Nursi, Müslümanları uyarmak için altını çizdiği temel meselelerin birer hastalık gibi intişarını, Müslüman toplumunların dini uygulamalardan uzak olmalarına bağlar. Müslümanların temel sorunlarının çözülmesi için yeniden dine sarılmaları gerektiğini söyler.

Said Nursi eserlerinde devamlı olarak “despotizm, ahlâksızlık ve dejenerasyonla” mücadele etmenin reçetesinin Kur’an’da olduğunu belirtir.

Said Nursi’nin yaklaşımına göre İslam toplumunda adaleti temin etmenin yegane yolu İslam’ın temel değerlerini yeniden uygulamaya koymaktır.

İNSANLARIN HAL-TAVIRLARINDA İLAHİ TECELLİ VE ADALETİN ETKİSİ

Divali Haci Şeli, Musul Üniversitesi, IRAK (Doktora Öğrencisi)

Bediüzzaman’ın Risalelerinin fezasında seyahat etmek, derinliklerine dalmak bir nimet-i İlahiyedir. Bu nimeti tatmayan bilemez. Seyahat eden kimse ise güzel sıfatlar sahibi olan Hak’tan gelen mübarek Kur’an’ın gölgesinde Risalelerde değerlinin değerlisini, güzelin güzelini bulur. İstediği, aradığı, peşine düştüğü manalara, sırlara, letafetlere, nüktelere, mesellere kavuşur.

Zira beşeriyet her çeşit medeniyetiyle, rengiyle doğru bir medeniyeti kavrama şuurunun nimetine erişmek ve çok kıymetli bir medeniyet değeri olan adalet dolu daha iyi bir dünyaya kavuşmak için değerli bir define olan Risalelere hakikaten muhtaçtır.

B SALONU B1 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

ÜÇ ÖNEMLİ İSLAM DÜŞÜNÜRÜNÜN HAYATINDA ADALET

Fred Reed, Araştırmacı-yazar, KANADA

Tebliğinde Sheikh Ahmadou Bamba, Abdulhamid bin Badis ve Bediuzzaman Said Nursi’yi adalet için  mücadele etme noktasında karşılaştıran Reed şu tespitlerde bulunur:

Laik cumhuriyet döneminde inanç üzerinde bir baskı oluşturuldu. Said, kendini bu anlamda inancın savunucusu olarak gördü. 20 yıllık sürgün, hapis ve yokluklar içinde yazılan Risale-i Nurlar; adalet prensiplerinin somutlaşmış biçimi, insanın iç dünyasının ifadesi, ruhsal dönemlerin ifadesi, mahkeme savunmalarının yer aldığı, talebelerine ve takipçilerinin sorularına verdiği cevaplar, inanç ve uygulamayla ilgili sorular ve onlara cevap niteliğinde ortaya konmuş toplumsal davranışları bize anlatmaktadır.

Sheikh Ahmadou Bamba, Abdulhamid Ben Badis ve Bediuzzaman Said Nursi, bu her üç İslami ıslahatçının  hayat ve çalışmaları kavramsal olarak bir yere oturtulamaz. Her birisi farklı sosyal ortamlar ve tarihi şartlarda doğdular. Fakat onlar, sömürgeciliğe karşı mücadele noktasında buluştular, ya direkt -Senegal ve Cezayir’de olduğu gibi- ya da dolaylı olarak -Osmanlı sonrası Türkiye’de olduğu gibi- mücadele ettiler. Dahası, onların mücadelesi inançlarına dayanıyordu ve sömürgecilik projesinde İslam’ın tehlikede olduğunun da farkındaydılar.

Onlar politikayla ilgilenmediler, hatta politikaya karşıydılar. Daha da ötesi, politika onları takip etti. Onlar adaleti sağlamak için –ki İslami terminolojideki en güzel karşılığı ‘Allah’tan başka kimseye boyun eğmemek’tir- kendilerini daha uzun yaşatacak hareketler kurdular ve kendi ülkelerinde kararlı bir şekilde ortaya çıktılar, hatta kendi milli sınırlarını aşarak dünyaya yayıldılar.

RİSALE-İ NUR’DA ADALET:  ÇAĞDAŞ BİR ANALİZ

Dr. Abdulhadi Dehhani,  Cedide  Üniversitesi, FAS

Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri adalet-i ilahiyenin Rabbani özelliklerine işaret etmeye çok özen göstermiştir. Yaratılış aleminde var olan tecellilerini de ortaya koyarak dünyada bu esas üzerine bina edilen davranışlarla ilgili manaları ve ahirete terettüp eden neticeleri  izah etmiştir. O bunları meşiet-i ilahiye konusunda vurgulamaktadır. Çünkü adaletiyle gökleri ve yeri var eden bir zatın mükâfat ve cezası olması lazım gelir. Bu mükâfat ve ceza da cennet ve cehennemi iktiza eder. Bu da adalet-i ilahiyenin mükemmel ve tam olmasından ileri gelir. Cezâ ve mükâfât ise, Allah’ın hikmet ve ölçüyle kurduğu eksiksiz, noksansız kâinatın kanunlarıyla da uyum sağlar. İşte buna Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri Adalet-i Mutlaka adı vermektedir.

ADALETİN DÜNYEVÎ VE UHREVÎ BOYUTU

Dr. Mustafa El Vazifi, Kadi İyaz Üniversitesi, FAS

Said Nursi Hazretleri çeşitli boyutlarıyla adaleti ele almıştır. O adalete yalnızca dünyevi çerçevenin sınırları içinde bakmadı. Aksine onun teorik planda ve gerçek hayattaki yansımaları ve boyutlarına da baktı. Böylece bu bakış açısına göre, adaletin; tabiatta, insanda, ahirette, hesap gününde ve her şeyde elle tutulur bir hale gelmesi mümkün oldu. İşte bundan dolayı da, büyük bir ıslahatçı olan Said Nursi Hazretlerinin mükemmelliği, her konuda sergilediği dengeli ve istikametli tarzı değişik vecheleriyle ele alınıp değerlendirilmelidir.

TEVHİD, NÜBÜVVET VE AHİRET  BAĞLAMINDA ADALET

Dr. Abdullatif Moumen, Arapça-İslami Bilimler Fakültesi, BAE

Risale-i  Nur’da Allah’ın vahdaniyetine ve vücuduna götüren mantıki ve akli deliller ele alınmıştır. Nübüvvet hakikatinin marifetullahla olan derin bağları üzerinde durulmuş, melaike, iman-ahiret hakikati, maddenin geçici ve ruhun baki oluşu  detaylı olarak incelenmiş ve adaletle münasebetleri tahlil edilmiştir.

B SALONU B2 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

NURSΠ VE ADALET: İTİDAL DÜŞÜNCELERİ VE İSTİBDAT MESLEKLERİ

Prof. Dr. Muhammed Abdunnebi, Cezayir Üniversitesi, CEZAYİR

Tebliğinde Risale-i Nur ışığında adalet ve istibdat konularını ele alan Prof. Abdunnebi, Nursî’nin bakış açısı ve adalet konusunun kökleşmesinde, dinin esasatına dayanmakla birlikte, kendi devrinde yaşayan ulemâda ve çağdaşlarında pek fazla görünmeyen bir şekilde adaletin prensiplerine şiddetli tarafgirliği ve ona talip oluşu ile İslam dünyasında çok belirgin olarak temâyüz ettiğini ifade ediyor. Adaletin en önemli unsurlarından biri olan “Cemaat için ferdin feda edilemeyeceği” ilkesine Bediüzzaman’ın getirdiği yorumu ele alan Prof. Abdunnebi, Nursî’nin bu hususla ilgili olarak bir takım yeni yaklaşımlar ortaya koyduğunu ifade etmektedir. Bunlardan bazılarını şöyle özetleyebiliriz:

İmam Nursî, “Cemaat için ferdin feda edilmesi”nin, tek bir insanın mizacından doğan ve onunla kaim olan bir düstur değil, adalet-i izafiyeyi takip edenler arasında sabit bir kanun ve uygulama olduğunu tespit etmiştir. Nursî burada bu zulmün tehlikesine dikkat çekmiş ve asıl vacip olanın hastalığın aslını ortadan kaldırmak olduğuna işaret etmiştir. Bu zalim tavırda, fertler yönetim organı veya hakim güç odakları tarafından ihtiyaç halinde kullanılan birer araç seviyesine indirilmektedir; ne zamanki bir araç seviyesine indirilen söz konusu ‘fert’ ile hedeflenen gayeye ulaşılmışsa, artık bir başkası ile değiştirmenin zamanı gelmiş demektir. Dolayısıyla fert feda edilecektir, ama o zalim kanun her halükârda bakidir.

Nursî’ye göre, bu adaletsiz kanunda, suçun bilfiil ispatı değil, töhmet ve suçlama esas alınır. Ferdin, sözde cemiyetin maslahatı hesabına feda edilmesi, bir delil, ya da harici bir işarete değil, sadece zarar verme vehmi (kuruntusu) üzerine bina edilmektedir.

Ayrıca Prof. Abdunnebi, Üstâdın gurbette, insanlardan ve büyük şehirlerden uzak bir şekilde yaşarken, radyo dinlemediği ve gazete okumadığı halde, hayatı ve hadiseleri çok iyi okuduğunu ve değerlendirdiğini de sözlerine eklemektedir.

NURSİ’NİN MÜSBET HAREKET ANLAYIŞININ  ASAYİŞE  KATKISI

Prof. Dr. Abıd Tevfik al-Hashimi, Eğitimci-yazar, BAE

Ehli hizmet olan bir Müslümanın, hizmette hikmetle hareket etmesi, din düşmanlarından korkmaması ve yalnız gökleri ve yeri ayakta tutan Allah’tan korkması gerekli olduğu gibi, aynı zamanda Müslüman kardeşlerine, hatta bütün insanlara karşı merhametli davranması da gerekir. Bir Hadis-i Şerif’te efendimiz şöyle buyurmaktadır: Merhametli olanlara Rahman da merhamet eder. Siz yerdekilere merhamet edin ki gökte olan da size merhamet etsin. (Ebu Davut: 4941) Bu </