18 KASIM 2007 – PAZAR

(İstanbul Gösteri ve Kongre Merkezi)

“ADL” İSMİ: RİSALE-İ NUR’DA  ADALET KAVRAMI VE ONTOLOJİK AÇILIMI

Prof. Dr. Colin Turner, Durham Üniversitesi, İNGİLTERE

Bu tebliğin çıkış noktası Kur’an’ı Kerim’de ifade edilen ve Risale-i Nur’da tebarüz eden “yaratılışın gayesinin  marifatullah” olmasıdır. İşte Said Nursi bu tılsım-ı muğlakı Risale-i Nur’la açmaya çalışmıştır. Şüphesiz bu anlamda kainatın en manidar meyvesi ve yaratılışın muhatabı insandır. İnsan esmayı idrak noktasında hem kainattaki tecellileri okumak hem de kendisi bizzat ayine olmak noktasından müstesna bir konuma sahiptir.

Nursi yaratılışın odaklandığı insanın, Kur’an, Kainat ve Nübüvvet üçlüsünü doğru anlamakla görevini bihakkın yerine getirebileceğini ifade eder. Tevhid esaslı bu bakış açısında Adl ismi insan-kainat ve ahiret  açısından merkezi bir konuma sahiptir. Tebliğde ADL isminin Kainat-Kur’an ve Nübüvvet üçlüsünün, adeta genlerine işlemiş, derinliği Risale-i Nur perspektifinde ele alınmıştır.

Adaletin; yaratıcı-yaratılanlar, yaratılanların kendi aralarındaki ilişkileri ve insanlar arası sosyal, ekonomik ve siyasî boyutlarıyla nasıl ele alındığı anlatılmaktadır.

19 KASIM 2007 - PAZARTESİ

(MARIN PRINCESS OTEL )

A SALONU A1 ORTAK OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

YARATILIŞTAKİ ADALET VE DENGE: SAİD NURSİ’NİN ANALİTİK BAKIŞI

Prof. Dr. Bilal Kuşpınar, Mc Gill Üniversitesi, KANADA

Nursi, adaleti Kur’an’ın dört önemli unsurundan ve temel maksatlarından biri olarak görür. Diğer üç önemli unsur ise tevhid, nübüvvet ve haşirdir. Nursi ayrıca bu dört unsurun Kur’an’ın bütününü oluşturduğuna inanır, öyle ki bir kimse dikkatli baktığında Kur’an’ın her bölümünde bu unsurları görür ve izine rastlar. Bununla beraber, O Kur’an’ı meydana getiren her bir cüz’ün, Kur’an’ın tamamının bir aynası olarak düşünür.

Said Nursi, insanın etrafındaki varlıklara olumlu bir tavır takınması ve onları dikkatlice gözlemlemesi, fizik gözlerle değil basiret gözüyle bakması gerektiğini söyler. İnsan ancak böyle bir bakış ile yaratılıştaki dengenin ve herşeyde etkisi görülen adaletin farkına varabilir. Yine bu bakış açısıyla, bütün yaratıklar hem Allah’ın varlığını, isim ve sıfatlarını gösteren açık bir mührü, hem de O’nun hikmetli, adaletli, cömert ve merhametli olduğunun birer şahidi olarak görülecektir. Bu durumda, akli bir bakış açısıyla, mükemmel bir sahne gibi tefriş edilmiş olan bu harika âlemdeki her bir varlık üzerinde görülen Allah’ın isimleri, sıfatları, fiilleri ve cilvelerini görmek son derece önem kazanmaktadır.

SAİD NURSİ’NİN ADALET YAKLAŞIMI VE İSLAM DÜNYASINDA SİYASİ DEĞİŞİMLERDEKİ ROLÜ

Prof  Dr. Leonid Sykiainen,   Devlet Ekonomi Üniversitesi, MOSKOVA                                                                                            

Önemli bir düşünürün fikirlerinin önemi, sadece onların entelektüel muhtevâsı, ana kaynaklara ne ölçüde uyduğu, kullandığı delillerin iknâ edici niteliğe sahip olması ile belirlenemez, bilakis bunlardan daha fazla, içinde yaşadığı toplum bir krize maruz kaldığında ya da geleceğini garanti altına almak için çözülmesi gereken problemlerle yüzyüze geldiğinde, söz konusu düşünürün fikirlerinin oynadığı rol ile belirlenebilir.

Büyük bir düşünürün düşünceleri, eğer sadece kimi sınırlı grupların, hatta milletlerin bilinç ve davranışlarını değil de, bilakis  bütün bir insanlığın düşünme tarzını ya da en azından bugün yaşadığımız dünyada Müslümanlar gibi büyük bir yekun tutan dinî bir topluluğu etkiliyorsa, işte o zaman bu düşünceler büyük olarak nitelenebilirler.

Said Nursi, böyle düşünürlerin arasında şerefli bir yer işgal etmektedir. Zira, Nursi’nin düşünceleri, hem İslâm ülkelerindeki hali hazır vaziyetle, hem de İslâm’ın bu ülkelerde oynadığı rol ile doğrudan doğruya bağlantılıdır. Said Nursi, kelimenin gerçek anlamıyla bir siyasî düşünür değildir, ancak yukarıda sözü edilen milletlerin siyasî geleceği, şayet onun düşünceleri hesaba katılırsa, daha esaslı bir şekilde öngörülebilir. Çünkü O, hem bir din olarak İslâm’ın anlaşılmasına, hem de günümüz dünyasında oynadığı rolün idrak edilmesine çok büyük bir katkıda bulunmuştur.

A SALONU A2 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

NURSİ VE KAİNATTAKİ DAYANIŞMA: İNSAN TOPLULUKLARI İÇİN ADALET MODELİ

Doç. Dr. Said Özervarlı, İSAM, TÜRKİYE

Said Nursi’ye göre güneş sistemindeki akıl almaz dengeden tutun da sivrisineğin gözü ile güneşin ahenk içinde olması, oradan da kainattaki varlıklar arasında bulunan anlamlı ve gayeli var oluş ve irtibata kadar herşey nizam ve düzeni gösteren bazı işaretlerdir. Kainata dikkat edilince en ufak bir karışıklık eseri görülmemekte, diğer taraftan herşeydeki hassas ölçülü denge de nihayet derecede hükmeden bir adalete işaret etmektedir. İşte Nursi, kainatta var olan bu düzenin ADİL  bir zatın varlığını gösterdiğini ve bunun insan toplulukları için uyulması ve uygulanması gereken  bir örnek oluşturduğunu gayet güzel bir üslupla eserlerinde ele almıştır. Makalede fizik alemde var olan bu âdilane düzenin, sosyal alemde de olması gerektiği üzerinde örneklerle durulmuştur.

DÜNYADA YAPTIKLARIMIZDAN MUHASEBEYE ÇEKİLECEĞİZ

Prof. Dr. Ian Markham, Dekan ve Başkan,Virginia İlahiyat fakültesi, ABD

Nursi’ye göre –kesinlikle- biz Allah katında önemli olduğumuz için, Allah ne yaptığımıza dikkat etmektedir. Kainatın yaratıcısının benim davranışlarımı her an görmesi ve kayda alması Nursi için, bizi mucize yapan yönlerden birisidir. Bir ebeveynin bir bebekten küçük beklentileri vardır. (Çünkü bebek farklılıkları bilmez). Fakat yetişkin bir çocuktan daha yüksek beklentileri vardır. (Çünkü yetişkinler farklılıkları bilir). Bunun gibi Allah’ın da bizden yüksek beklentileri var. Hayatta yaptığımız davranışlarımızdan, ebedî âlemde sorumlu olacağımızı bilmemiz aslında bir şereftir.

Nursi’ye göre davranışlar, insanın bu dünyaya bakış açısıyla bağlantılıdır. Eğer bir insan bu dünyanın büyük bir tesadüf sonucu oluştuğuna inanıyorsa; onda faziletli bir davranış bulmak çok zordur; eğer bir insan bu dünyanın planlı bir şekilde tasarlandığına inansa, o zaman her davranışı için sorumlu olacağını düşünür. 10. Sözün başındaki hikaye işte tam bu noktayı vurgulamaktadır: akılsız adam kainatta bir yaratıcının bulunduğuna inanmadığı için, davranışlarından dolayı sorumlu olmayacağını düşünerek ahlaksız davranışlarda bulunmaktadır.

Şüphesiz ki Nursi doğruyu söylemektedir: Bizler hayatta yaptığımız her davranışımızdan sorumlu olacağız anlayışıyla yaşamalıyız. “Var olma” bize değerli bir hediye olarak Allah tarafından verildi. Bu yüzden de hayatımızı Allah’a tam teslimiyet içinde yaşamak, bizim için bir zorunluluktur. Ne zaman biz özgürlüğümüz adına ona boyun eğmemeyi tercih edersek, işte o zaman bütün dünyada örneklerini gördüğümüz trajik sonuçlar ortaya çıkar. O halde adalet, hepimizin sorumluluk altında olmamızın bir gereğidir.

ŞEFKAT ESASLI ADALET : RİSALE-İ NUR PERSPEKTİFİ

Dr. Aref Ali Naed , Kraliyet Stratejik İslami araştırmalar Merkezi, ÜRDÜN

Şefkat ve  cömertliğin  bazen adaletle ters düştüğü  görülebilir. Risale-i Nur incelendiğinde  şefkatin adalete esas olduğu açıkça görülebilir. Nursi’ye göre adalet Cenab-ı Hakk’ın rahmet ve şefkatinin  bütün mahlukata tecellisi olarak görülür. Bu anlamda adalet yaratılışla kainatın genlerine işlemiş adeta yaratılış kadar kainatla, Kur’an’la ve Hz Muhammed’le (SAV) bütünleşmiştir.

SAİD NURSİ VE THOMAS MERTON’A GÖRE  ADALET

Prof. Dr. David R. Law,  Manchester Üniversitesi, İNGİLTERE

Tebliğinde iki teologun düşüncesinde ibadetin yerini anlatan Law, iki düşünürün ibadet anlayışı ve mücadelelerinde sekülarizm tehdidine karşı ibadet hayatlarını nasıl yaşamışlar sorusunun cevabını aramaktadır.

Aralarındaki bazı farklılıklara rağmen, Nursi ile Merton arasında çok ilginç bağlantı noktaları var. Yaşadıkları çağdan farklı olarak, her ikisi de birbirinin inancına saygı duymuşlar. Merton, Müslüman bir arkadaşına gönderdiği bir mektubunda “Kur’an’ı derin bir dikkat ve saygı ile okuduğunu” söyler ve  Kur’an’da Allah’ın isimlerindeki yoğunluğun kalbinin derinliklerini harekete geçirip heyecanlandırdığını, Allah’ın bağışlayıcılığının ve merhametinin, yapılan dua ve niyazların kendisini etkilediğini yazar. Nursi de benzer şekilde, hakiki Hıristiyanlara olumlu bakar ve onları dinsizliğe karşı bir ittifak tarafı olarak görür. Hatta, Nursi, dinsizlik cereyanına karşı Müslüman ve Hıristiyanları birlik olmaya çağırır.

Hem Nursi hem de Merton sekülarizmin kendi yaşadıkları toplumları üzerindeki etkisinden endişe etmişlerdir. Her ikisi de ibadeti materyalizm ve sekülarizmle mücadele için önemli bir cevap ve davranış olarak görmüşlerdir. Her ikisi de ibadeti sosyal dayanışma hareketi ve adalet için bir kaynak olarak görmüşlerdir; ibadeti sadece Allah’tan bir şeyler istemek için değil, yaratılışın bir onayı olarak değerlendirmişlerdir ve insanın Allah’la doğru ilişkisi olarak yorumlamışlardır. Kısacası, hem Merton hem de Nursi için sekülarizmin getirdiği krizlere çözümde din çok önemli bir role sahiptir.

A SALONU A3 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

DOĞAL AFETLER VE İLAHİ ADALET

Prof. Dr. Thomas Michel, Dinlerarası Diyalog Sekreteri, İTALYA

“Doğal Afetler ve İlahi Adalet Arasında İlişki” başlığını taşıyan tebliğinde Thomas Michel, Said Nursi ve Risale-i Nur’la ilgili şu tespitlerde bulunmaktadır:

Nursî’nin “Allah’ın insanın işlediği günahlara bir ceza olarak musibetler gönderdiği” düşüncesini bir çok modern insan, basitçe ve ilkel görebilir. Yine Nursi’nin “Yaratıcı bu tür afetlerle, insanları imtihana tabi tutar ve onları uyarıp imana yönelmeleri, şükretmeleri, sabırlı birer kul olmaları şeklindeki fikirlerini, acı ve ızdırap içinde kıvranan insan realitesine verilmiş katı bir cevap” olarak düşünebilirler.

Nursi’ye göre doğal afetlerde, “suçlanan unsurlar” ve yeryüzü tabakaları, okyanus hareketleri, volkanik tabakalardaki tektonik hareketler, doğal afetlerde zarar gören afetzedelere yeterli ve ikna edici bir umut vermiyor. Oysa Nursi, bu tür âfetlerin ve musibetlerin içinde sathi nazarlı insanların idrakinin ötesinde bir anlam arıyor. Nursi, söz konusu elem verici hadiselerde Allah’ın adalet ve şefkat elini görüyor, gösteriyor ve bu olayları dua ve şükür vakti için birer fırsat olarak gösteriyor. O halde bu bakış açısına göre, musibet ve belâlar, kurbanlarını yok eden amaçsız olaylar değil, Allah’ı tanımak, hikmetini anlamak ve sığınmak için birer fırsattır.

İNSANIN ACI ÇEKMESİ VE İLAHİ ADALET

Prof. Dr. Fauzan Saleh, Kediri Üniversitesi, ENDONEZYA

Nursi’nin eserlerinde ilahi adalet temel bir konudur. Bu mesele, Risale-i Nur’un bir çok yerinde farklı başlıklar altında işleniyor. Sözler adlı eserinde yaptığı gibi, adalet birbirine zıt iki türe ayrılır: müspet (pozitif) ve menfi (negatif) adalet. Pozitif adalet, “hak edene hakkını vermek” anlamına gelir, bu adalet dünyanın her zaman her tarafında her mahlukta görülmektedir. Adaletin bu türünde Yüce Yaratıcıdan istenilen bütün arzu ve isteklere cevap verilir, ta ki varlık ve hayatın ihtiyaçları karşılansın. Diğer adalet türü olan negatif adalet ise, âdil olmayanı cezalandırır; haksızlık edenlere haksızlıklarına karşılık ceza verir. Nursi’ye göre bu çeşit adalet, bu âlemde tam olarak uygulanamıyor, hatta bunun da ötesinde negatif adaletin uygulanmadığını gösteren sayısız işaret olduğu da vurgulanmaktadır. Nursi, Ad ve Semud kavmi başta olmak üzere isyankâr insanlara tarih boyunca verilen cezalara vurgu yapmaktadır. Nursi’ye göre, kâinatta gözle görülen bütün gerçekler, ilahi adaletin mevcûdyetini gösterir.

Said Nursi’nin düşüncesinden anlaşılan şu ki, dindarlar kesinlikle ümitlerini yitirmemeli ve hayatın zorluk ve acıları karşısında ümitsizliğe düşmemelidir. Onlar, emin ve kararlı bir şekilde kalmalıdırlar, adalet ve merhamet sahibi, cömert olan Allah’a güvenlerini sürdürmelidirler.

TÜRK HALKININ I. DÜNYA SAVAŞINDA ÇEKTİĞİ ACILAR VE NURSİ:

İLAHİ CEZA

Prof. Dr. Brian Capper, Canterbury Christ Church Üniversitesi, İNGİLTERE

Brian Chapper, tebliğinde Said Nursi’nin gördüğü bir rüyadan yola çıkarak Türk halkının I. Dünya Şavaşı’nda çektiği acılara dini bir perspektiften getirdiği yoruma değinir. Capper, Said Nursi’nin görüşleri çerçevesinde şu noktaları dile getirir:

Nursi, elit kesim ile halk arasındaki düşmanlığı ortadan kaldırmada zekâtın çok önemli bir yeri olduğunu söyler. Said Nursi’ye göre, dindar insanlar kendilerindeki servetin kendilerine ait olmadığı bilincindeler, onlar kendilerine verilen nimetlere karşılık ne kendilerine ne de başka şeylere minnet duyarlar. Onların minneti, sadece bu serveti kendilerine bağışlayan Yüce Allah’adır. Bu bakış açısı, şefkat ve merhametin bir gereği olarak adalet ve özgürlük getirir; yardımda bulunan kişi, yardım alan kişiyi sosyal eşitsizlikten kurtarır. Fakir, kendisine ihsan edene değil, Allah’a müteşekkir olur.

Nursi gördüğü rüyanın yorumu çerçevesinde, toplumdaki istikrarsızlık ve ahlaksızlığın önemli ölçüde ekonomik kaoslardan kaynaklandığını söyler. Toplumdaki sosyal bozulmanın bencillik ve ahlâksızlıkla başladığını vurgulayan Nursi, bu sosyal bozulmanın temelini aşağıdaki iki cümlede özetler:

1.                  Ben tok olsam başkaları açıklıktan ölse bana ne.

2.                  Sen çalış, ben yiyeyim.

KÜLTÜRÜN ÖZÜ OLARAK ADALET

Prof. Dr. Muhammed Ahmed el-Kâmil, San’a Üniversitesi, YEMEN

Üstad Bediüzzaman Said Nursî’nin beşerin manevî hastalıklarına çok hassas ve dakik teşhisler koyduğunu ifade eden Prof. el-Kâmil, aynı zamanda O’nun söz konusu hastalıklara şifâ verecek ilaçları da sunduğunu söylemektedir.

el-Kâmil şunları söylüyor:

Nursî, beşerî medeniyette olumsuz yansımaları olan hastalıklara, akla, kalbe, nefse ve vicdana beraberce hitap edebilen iknâ edici bir metotla îmanın köklerini takviye eden bir reçete sunmaktadır.

Nursî tarihin hareketini okurken ve hadiseleri değerlendirirken İslâmî metodoloji ve bakış açısına göre bir yol izleyerek, çok dengeli bir tavır ortaya koymaktadır. Buna göre mesela tarihî hadiseler, sadece insan fiilinin mahsulü değildir; bilakis bir hadisede hem insanın hem de  kader-i İlâhînin beraberce tasarrufu bulunmaktadır. Tarihî bir hadisede İlâhî adalet, adil bir şekilde ve o hadisenin gerçek sebep ve hikmetlerine bakarak insanın fillerine müdahil olabilmektedir.

Üstad Nursî, tarihî bir takım hadiselere değindiği yerlerde insanların her zaman ve mekanda istifade edebileceği Kur’anî-tarihî boyutun ehemmiyete vurgu yapmaktadır. Zira ona göre bu hadiseler, kainatta ve beşer dünyasında sabit ve umûmî olan İlâhî kanunların birer küçük numûnesi hükmündedir.

A SALONU A4 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

NURSİ’NİN ŞEFKAT ANLAYIŞI VE KANT’IN BAŞKASINI DÜŞÜNME TEORİSİ

Prof. Dr. Ian Kaplow, Hildesheim Üniversitesi, Almanya

Tebliğinde Said Nursi’nin şefkat anlayışını ve Kant’ın başkasını düşünme teorisini karşılaştıran Kaplow, Nursi’yle ilgili şu tespitlerde bulunuyor:

İyi bir insan olma noktasında Said Nursi’nin düşüncesinde şefkat çok önemli bir role sahip olup, modern anlayıştan farklı olarak adalet anlayışıyla bağlantılıdır. Nursi’ye göre her kim Allah’ın merhamet ve şefkatine sığınırsa o doğru ve müstakim bir insan olur ve merhamet sahibi Allah tarafından ağarlanan bir misafir olur. Masum bir insana zarar vermekten sakınmak, Nursi’nin şefkat kökenli ahlâk ve adalet anlayışında bir zorunluluktur.

ADALET, SAİD NURSİ, İSLAM VE HRİSTİYANLIK:

DİNLER VASITASIYLA SINIRLAR ÖTESİ BİR İŞ BİRLİĞİ   ZEMİNİ 

Ross Nicall Ferguson Collins, Anglikan Rahip, İngiltere

Globalleşen dünyada bir çok adaletsizliklerin yaşandığını dile getiren yazar, bu adaletsizliklerin dinler arası iş birliği ile azaltılabileceğini dile getirmektedir. Özellikle, Said Nursi’nin görüşlerinin bu konuda benzer yaklaşımlar gösteren bazı Hristiyan liderlerin görüşleriyle mukayese edilmesinin faydalı olacağını ifade etmektedir.

Yazar, yer yer Risalelerden iktibaslar yaparak insanlık için daha onurlu bir hayat ve  daha  yaşanılır adil bir dünya için  Nursî’nin fikirlerinin bir an evvel dinler arası iş birliği ile  uygulamaya geçirilmesinin gereğini anlatıyor. Bunun yanı sıra, zekatın haram kılınması ve zekatın vacip oluşunun, özellikle Afrika’da yoksullukla mücadelede ne derece önemli olduğunu ifade ediyor; gelişen teknoloji ile dünyanın daha adil yönetilebileceğini ve bunun esaslarının da Risalelerde ele alındığı üzere vahiy esaslı Kur’an medeniyetinde olduğunu vurguluyor. (Makalede bu konu, felsefe ve Kur’an medeniyetlerinin mukayeseleri yapılarak ele alınmış).

BEDİÜZZAMAN’IN VİCDANA DAYALI SOSYAL HUKUK VURGUSU:

ADALETE GİDEN KESTİRME YOL

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, İnsani Değerler ve Ruh Sağlığı Vakfı Başkanı-Psikiyatri Uzmanı, TÜRKİYE

Bediüzzaman “Saadet-i beşeriye, dünyada adalet ile olabilir. Adalet ile doğrudan doğruya Kur’an’ın gösterdiği yol ile olabilir’’ diyor. Evet iman, kalpte, kafada daimi bir manevi yasakçı bıraktığından fena meyelanlar histen, nefisten çıktıkça “yasaktır” der terk eder kaçınır” diyerek  vicdani bekçinin, zihinsel jürinin önemini vurguluyor. (Hutbe-i Şamiye 1. Zeyl (82-83)

Ayrıca eğer beşer çabuk aklını başına almazsa, İlahi adalet ölçülerine uygun davranmazsa “maddi manevi kıyametler başlarına kopacak, anarşilere ve ye’cüc ve me’cüce teslim-i silah edecekler” diyerek asrın insanını uyarıyor. Günümüzde şiddetin, intiharların, boşanmaların, uyuşturucu kullanımının, gay ve lezbiyen akımlarının batı toplumlarında dalga dalga yayılması adalet ölçülerinin bozulması ile ilgili olduğu dikkatli tespitlerle anlaşılmaktadır. ABD’de çocuk ıslah evlerinde suçlu çocuklara merhamet ve empati duygularını öğretmeden toplum içine bırakmama adli psikiyatri uygulaması olarak bilinmektedir.

Ra’d suresi 11. ayette “Bir kavim kendi durumunu değiştirmedikçe Allah onların durumunu değiştirmez”. Şura suresi 38. Ayette “Onlar meselelerini aralarında istişare ederler” gibi ayetler ve “Nasılsanız öyle idare edilirsiniz” hadis-i şerifi insanları zorla Müslüman yapmaktan men eder. “Dinde zorlama yoktur” ayeti doğru yorumlanırsa İslam dininin demokratik cumhuriyet yönetimi ile doku uyuşmazlığı içinde olmadığı tezinin Bediüzzaman tarafından savunulduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.

Sonuç olarak, Bediüzzaman adaleti kişinin iç dünyasında, ilim çevrelerinde ve insanlarla ilişkilerinde ve halkın temsilciler aracılığı ile kendini yönetmesini tezinde hem değer olarak hem de yöntem olarak savunmuştur. Özgürlükçülük, çoğulculuk, katılımcılık gibi temel demokratik değerleri eserlerinde ısrarla vurgulamıştır. Günümüzde bu değerleri savunanlara din adına kafir diyen ve kanları helaldir diyenlerin varlığı düşünülürse Bediüzaman’ın çağımızın bir fırsatı olduğu anlaşılır.

İSLAM’IN GERÇEK BİR TEMSİLCİSİ OLARAK RİSALE-İ NUR

Claire Forbes, Londra Üniversitesi, İNGİLTERE

Claire, tebliğinde İngiliz medyasındaki İslam ve İslam’ın gerçek bir temsilcisi olarak gördüğü Said Nursi ve Risale-i Nurla ilgili şu noktalara değinmektedir:

Said Nursi eserlerinde devamlı İslam ile batı arasında karşılaştırmalar yapar. Onun batı medeniyetiyle ilgili eleştirisi ve İki Avrupa’dan bahsetmesi -birisi erdemli faziletli, diğeri çökmüş, bozulmuş Avrupa- İngiliz gazeteleri için Müslümanları ve İslam’ı tanımlamaları açsından aydınlatıcı olabilir.

Said Nursi faziletli Avrupa medeniyetini şöyle tanımlar: Takip ettiği bilim, adalet ve doğruya hizmet eder; ve sanayi ve sosyal hayat için faydalıdır. Ona göre bütün bu güzellikler de Avrupa gerçek Hrıstiyanlıktan beslenmiştir. O ayrıca, şeriat ve hadis medeniyetinin güç, kuvvet yerine doğruyla işlediğini söyler, faydacılık yerine erdem, ırkçılık yerine birliktelik, kavga çekişme yerine karşılıklı yardımlaşmayı koyar.

Radikaller, İslam ve batı arasındaki çatışma için medyayı başarıyla kullanıyorlar. Eğer gerçek Müslümanlar bu radikallerin görüşlerine karşı iseler, onlar kendilerini bu radikallerin platformundan uzak tutmalıdırlar. Said Nursi’nin alternatif perspektifi ve Risale-i Nurdaki öğretisi, İngiliz medyası tarafından pek bilinmiyor. Son on iki ayda tek bir İngiliz gazetesi bile bu tür konularda Nursi ile ilgili bir referans göstermemiştir. Medyada çıkan haberlere –Said Nursi merkezli- cevaplar vererek Müslümanlar medyadaki İslam’ın olumsuz bilinen imajını değiştirebilirler.

BASKI VE ZULME DİRENMEDE METİN  HAYAT ÖRNEKLERİ

Prof. Dr.  Martyn Percy, Ripon Üniversitesi, İNGİLTERE

Tebliğinde Said Nursi, Trevor Huddleston ve Martin Luther King’i baskı ve zulümlere direnme ve adalet için mücadele noktasında karşılaştıran Percy, Nursi ile ilgili olarak şu noktaları vurgular:

Nursi, söylemlerinde hukuk, adalet, özgürlük, kardeşliğin İslam’ın emri olduğunu söyler. Daha da ötesinde, bu tür kavramların Hz. Muhammed (a.s.m.) tarafından uygulandığını vurgular ve sonrasında ise, bu kavramların bizzat Hz. Muhammed (a.s.m.) tarafından uygulandığını yazar. Bundan dolayı Nursi; despotizmin İslam’la kesinlikle uyuşmadığını savunur.

Nursi’nin vizyonu –dini doğru ve değerlerle desteklenen özgürlük, adalet, sosyal refah- ironik olarak moderniteye karşı ılımlıdır. Mesela, O, bir taraftan bilimsel ve mecâzî bir dil kullanırken, diğer taraftan dinle  bilim arasındaki uyumu daha derin bir şifre ile ortaya koyar.

SAİD NURSİ’NİN DÜŞÜNCESİNDE HAKİKİ ADALETİN BÜYÜK TEMSİLCİ OLARAK İMAM ALİ’NİN YERİ

Prof. Dr. Hamidreza Ayatollahy, Allameh Tabatabaii Üniversitesi, İran

Said Nursî, Mektubat adlı eserinde Hz. Ali’yi hakiki adaletin (adâlet-i mahza) en büyük temsilcisi olarak tanımlar. Nursi’ye göre Hz. Ali kendi zamanında hakiki adaleti temsil etmiştir. Hz. Ali’nin halifeliği zamanında bazı karışıklıklar çıkmış ve savaşlar yapılmıştır. Said Nursî; bu karışıklığın Hz. Ali’nin hakiki adaleti istemesinden dolayı çıktığını söyler. Diğerleri –kendisine karşı çıkanlar- İslam devletini kuran ilk kuşak olmalarına rağmen, adalet-i mahzaya dayanamamış, onun yerine adalet-i izafiyeyi –göreceli adalet- tercih etmişlerdir.

Said Nursî’ye göre masum bir insanın hakkı, bütün bir topluluğun hatırı için bile feda edilemez. Bir fert cemaate, çoğunluğa, topluma, devlete kurban edilemez. Yüce Allah’ın indinde hak haktır, büyüğü ve küçüğü arasında hiç bir fark yoktur.

A SALONU A5 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

CİNSİYETTE ADALET

Dr. Paddy Daniel, Canterbury Christ Church Üniversitesi, İNGİLTERE

Bana göre cinsiyet adaleti bir uzay boşluğu gibi sınırsız olmalı ve bütün insanlık bu adalet özgürlüğüne en yüksek seviyede sahip olmalıdır. Bediüzzaman Said Nursi’nin adalet “Kur’an’dan alınmış kutsal, doğru ve hak prensiplerine bağlı olmalı” ifadesi  ilk etapta bu boşluğu sınırlandırıyor gibi görünebilir. Hıristiyan ve Müslüman feministler arasındaki anlamlı diyalogun olabilmesi, bir anlaşma ve çerçeve sınırı belirlemek yerine tartışma ve aktif dinleme fırsatıyla doğabilir.

Fakat, Risale-i Nur’un adalet anlayışı “İlahi adalet bireye, topluma, kişiye ve bütün insanlığa bir fert gibi eşit davranır.” temel anlayışına dayanır. Çünkü bütün fertler –yaratılış ve esmanın tecellisine mazhar olmak noktasında- yaratıcının katında eşittirler. Her ne kadar bu anlayış, Kur’an’ın içindeki öğretilere dayanıyorsa da onun ötesinde oluşan boşlukta Hıristiyanlar ve Müslümanlar bu noktada etkili bir şekilde birbirleriyle iletişim kurabilirler.

Said Nursi’nin tabiat ve insanlık içindeki Allah anlayışı, Hristiyan bayanlar için kendilerini Allah’ın yeryüzündeki bir tecellisi görmeleri açısından son derece önemli ve anlamlıdır.

Her ne kadar Nursi, eserlerinde kutsal kitabın önemini ve Allah’ın “ol” emrini vurgulamışsa da onun yorumu olan “hava çok merhametli ve cömert olan Allah’ın hızlı ve çevik bir hizmetkârı olarak yeryüzünde Allah’ın misafirlerine (insanlığa) hizmet ediyor” ifadesi Hıristiyan bayanları Kur’an’daki ilahi anlayışın dışında tutmaz. Nursi’nin anlayışına göre erkek-bayan Allah’ın yeryüzündeki misafirleri olma noktasında eşittirler.

KADIN VE ERKEK ARASINDA ADALET VE EŞİTLİK

Murat Çiftkaya, Alfred Üniversitesi, TÜRKİYE

Bediüzzaman'ın kadın ve erkeğe mirastan farklı ölçülerde pay verilmesini tahlil ederken kullandığı üslup ve yaklaşımı, benzer konularda kendisini seküler modernist hücumlar karşısında zorda hisseden dindarlara yol gösterici niteliktedir. 

Bediüzzaman, kimi modernist Müslüman düşünürlerin yaptığı gibi savunmacı bir tavra girmez; tam aksine, Kur'anî hükmü "adaletsizlik"le suçlayan ve eşitlik adı altında hak ve adaleti tesis ettiğini iddia eden seküler medenî hukukun haksız ve adaletsiz davrandığını ifade eder.

Bediüzzaman, kadın ve erkeğin birbirine fıtrî meylinin ve bu meyil sonucunda aile birlikteliğini gerçekleştirmelerinin, dünyevî istek ve ihtiyaçlardan öte, Yaratıcılarını daha iyi tanımaya, kulluğa ve sonsuz hayata yönelik olduğunu ifade eder.

RİSALE-İ NUR PERSPEKTİFİNDE  MİRASTA  ADALET

Prof. Dr. Abdulvahid Zennun Taha, Musul Üniversitesi, IRAK

Üstad Said Nursi Hazretleri, Allah’ın erkek çocuğun malından anaya verdiği altıda bir hisseyi (südüs) ananın hakkına ve bütün fedakarlığına rağmen yasaklayan beşeri kanunlara şiddetle karşı çıkar. Bu uygulamayı büyük bir yanlışlık ve korkunç bir zulüm olarak addeder. Evet bu görüş, hakkın ve adaletin ta kendisidir.

Oğullarının saadeti için hayatını feda eden anaya layık görülen en düşük hissedir. Anayı sosyal düzen adına bu hakkından soyutlamak, İslam adaletinin toplumda eşitliği sağlamak için temin ettiği analık haysiyetini rencide etmek demektir.

HAYATTA VE DÜŞÜNCEDE  DENGE: NURSİ’NİN ADALET ANLAYIŞI

Edip İbrahim El-Debbağ, Araştırmacı Yazar, IRAK

Said Nursi Hazretleri kâinatın cüz ve külliyatında cari olan denge ve ahenk  kanunundan  yola çıkarak ısrarla kainatın büyüklüğüne kıyasen küçücük bir varlığın yaratılış mizanının da kainattakine denk olduğunu ve kainatın esası mesabesinde olduğunu vurgular. Bu sebeple bu dünya insana hem bir mesken, hem de sınırsız fikir ve vicdani buluşlarına ve insani ve ruhi terakkilerine mekan olarak seçilmiştir. Bu terakkiler insanı, kainatla boy ölçüşmeye, üstüne gitmeye, inanılmaz bir istekle ve mukavemet edilmez bir üstünlükle bazı gezegenlerini tanımaya ve her köşesini taramak gayesiyle kapısını açmaya ehil kılmıştır. Yerin yaratılış mizanı da kainata denktir. Kur’an’dan ilham alarak Nursi eserlerinde bu hususu sık sık dile getirir. Kur’ân’da gökler zikr edildiği zaman -kainat denkleminde merkezi ehemmiyetine binaen- arkasından mutlaka yer, yani bu dünya da zikredilir.

SAİD NURSİ’NİN “ADALET” ANLAYIŞI VE   BUDİZM’DEKİ KARŞILIĞI

Prof. Dr. Burkhard Scherer,  Canterbury Christ Church Üniversitesi, İNGİLTERE

Scherer, tebliğinde dünyadaki adaletsizlik probleminde Kur’an’daki “adl ve kıst” kavramları ve Said Nursi’nin eserlerinde bu kavramlara getirdiği açılımları ele almakla birlikte, Budizm öğretisinde Said Nursi’nin “adl ve kıst” ile ilgili görüşlerini mukayeseli bir şekilde inceliyor.

İslam ve Budizm modernitenin etkisinde kalmalarına rağmen kimliklerini yitirmemişlerdir.

Scherer “Said Nursi’nin eserlerindeki adalet anlayışında Kur’an ve İslam’ı esin kaynağı olarak aldığını, Nursi’ye göre adaleti temin etmenin yolunun Kur’an’a doğrudan doğruya müracaat etmekle olabileceğini” vurgular.

A SALONU A6 ORTAK GENÇLER PANELİ

ADALETİN DÜNYEVÎ VE UHREVÎ BOYUTU

Mahir bin Muhammed Hindi, Araştırmacı-Fetih  İslam Enstitüsü, SURİYE (Doktora Öğrencisi )

Araştırmacı adaletin dil ve terminoloji manaları üzerinde durduktan sonra, adaletle ihsan arasındaki bağlantıya değiniyor.

Dünya ve ahiretin adalet üzerine bina edildiği ve adalete terettüp eden cezaların dünya ve ahrette neler olduğunu ifade ettikte sonra, adaletin iki vechesi üzerinde duruyor: mutlak adalet ve nisbi adaletin farklılıkları anlatıldıktan sonra, yaratılışta adalet, ahlakta adalet, sosyo-ekonomide adalet, tarihte adalet, soysal ve siyasal alanlarda adalet gibi diğer boyutları de ele alıyor.

BEDİÜZZAMAN’A GÖRE ADALET VE  MİLLİYETÇİLİK

Elmira Akhmetova, Malezya İslam Üniversitesi, MALEZYA  (Doktora Öğrencisi)

Bediüzzamana göre gerçek adalet sınıfsal ve toplumsal her seviyedeki fertleri eşit şekilde kucaklamalı ve istisnasız bütün hepsi için emniyet ve mutluluk getirmelidir

Said Nursi’nin menfi milliyetçiliğe karşı tavrı çok nettir. O, eserlerinde güçlü bir şekilde, İslam’ın müspet ve kutsal milliyetçiliğinde menfi milliyetçilik ve ırkçılığa yer olmadığını vurgular. Nursi’ye göre; ebedî İslam milliyetçiliği, geçici ve sağlam olmayan menfi milliyetçilikle sınırlandırılamaz. Bundan dolayı Nursi; eserlerinde çok kere kendi dönemindeki Türk hükümetini kalıcı, daimi İslam milliyetçiliği yerine menfi ve istikrarsız menfi milliyetçiliği tercih etmesinden dolayı eleştirmiştir.

MODERNİTE VE GELENEK : BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ’NİN HAYATI

Chen Huihui Joyce, National Üniversitesi, SİNGAPUR (Doktora Öğrencisi)

Nursi’nin dini düşüncesi ve modern topluma bakışı gösteriyor ki, din felsefesiyle uğraşan sosyal bilimcilerin, dinin kendi kavramlarını kullanmak yerine ateist kavramlar kullanmaları dinin aydın düşüncedeki amacını yanlış anlatmalarına sebep oluyor. Benim bu tebliğdeki amacım, din ve modernite arasında bir ayrılığın olduğu düşüncesini anlamaya çalışmaktır. Said Nursi, Risale-i Nur adlı çalışmasında, modernitenin bazı problemlerinin -batı medeniyetiyle ilişkisi bağlamında-  altını çizer.

Nursi’ye göre bilim ve düşünce İslamiyet’in getirdiği doğruları yalanlamaz. Onun ötesinde, İslamiyet’in getirdiği doğrular ebedî olduğu için, bilim ve düşünce onları yalanlamak ve gizlemek  bir tarafa dursun daha da açığa çıkarır.

KÜRESELLEŞME VE ADALET

Mustafa Al-Zari, Miknas Üniversitesi, FAS (Doktora Öğrencisi)

Nursî’nin risalelerdeki metodu son derece kapsamlıdır. İslâm ümmetinin tamamına hitap ediyor, asrın dilini konuşuyor. Nursî, Küreselleşmenin üstünlüğünün geçici bir durum olduğunu söyleyerek haddi zatında söz konusu gâlibiyetin  kıymet ve ehemmiyeti olmadığını, zira hakiki akıbetin muttakiler için hazırlandığını ders veriyor.

Nursî’de adalet kavramı, siyasî, içtimâî ve iktisâdî adalet olmak üzere muhtelif kısımlardan meydana geliyor. Bu cümleden olarak mesela Nursî, hem sosyalizm hem de kapitalizmin iktisat anlayışlarından farklı olarak, iktisadı israftan uzak durarak beraberinde şükretmenin eşlik ettiği bir tevzi, yani Rahmanın sofrasındaki nimetlerin bütün mahlukata dağıtılması faaliyeti olarak görüyor. O küreselleşmenin iki büyük özelliği olduğu tespitini yapıyor ki bunlar, kibir ve küfürdür. Diğer taraftan en tehlikeli vasıflarını ise, enaniyet ve hırs olarak görüyor. Öyle ki bu hırs ve enaniyetin hakimiyeti ile, kimi insanların hırsının ve menfatinin önünde duran her şeyi hatta bütün insanlığı tahrip etmek eğiliminde olduğunu söylüyor. Günümüzdeki katliamlar ve etrafımızda yaşanan kanlı savaşlar Nursî’nin dile getirdiği küreselleşmenin doymak bilmez maslahatları adına insan kanının ne kadar ucuz olduğunu apaçık gösteriyor.

Bütün bunlara rağmen:

- Nursî medeniyetin müspet yönlerini ele alarak küreselleşmeden istifadenin de mümkün olduğunu söylüyor.

- O, insanları küreselleşmeye karşı yek vücut olmaya çağırıyor.

- Küreselleşmenin siyasi alanda sunduğu hususlardan tam olarak kaçınmanın yolu ve yegâne alternatifinin Hakaik-i Kur’aniye olduğunu ifade ediyor.

- Küreselleşmenin bir kısım kavramları siyasî, ictimâî, terbiyevî vb. içeriklerinden soyutlamasına karşılık, Üstad Nursî Kur’anî esaslar çerçevesinde bunları hem tashih ediyor hem de küreselleşmenin bozuk esaslarını keskin idrakıyla keşfedip ortaya koyuyor.

BEDİÜZZAMAN PERSPEKTİFİNDE SOSYAL ADALETİN UYGULANMA ALANLARI

Hamdavi Yusuf, V. Muhammed  Üniversitesi, Fas (Doktora Öğrencisi)

Bediüzzaman derin ve isabetli düşüncesiyle İslami toplumun esaslarını sağlamlaştırmak, alaka ve bağlarını rahmet değerleri üzere ikame etmek gibi, Kur’an, sünnet ve sosyal prensipler ışığında yardımlaşma ve dayanışma uğrunda çok değerli kriterler içeren eserler kaleme almıştır. O, sosyal hastalıkları insanın zatından ve nefsinden yola çıkarak gidermeye çalışmaktadır. Aynı zamanda gerçek düşmanlığın, nefsi emmâreye muhalefet etmek, küfür ve îmansızlığı çirkin görmekle olabileceğini vurgular.

Bediüzzaman Hazretleri, ihtilafı bertaraf edilmez, insani bir realite olarak görmektedir. Zira ancak farklı düşünceler yoluyla gerçekler keşfedilir, fikren zenginleşme alanında yarışlar başlar, medeniyetler ilerler, sosyal yenilik ve büyüme gerçekleşir.

BELALARA KARŞI NURSİ’NİN  ŞAHSİYET-İ MANEVİYE  KONSEPTİ 

Lyubomır Bonchev,  Sofya Üniversitesi, BULGARİSTAN (Doktora Öğrencisi)

Said Nursi’ye göre her doğru yol, er ya da geç Allah’a gider ve Allah’a giden bütün gerçek ve doğru yollar uzunluk ve kısalıklarına bakılmaksızın eninde sonunda Kur’an’a dayanır. Bu demektir ki, bir yol kılavuzluğunu Kur’an’dan aldığı kadarıyla doğrudur ve kabul edilebilir.

Said Nursi’ye göre tasavvuf sıra dışı bir tat ve lezzet veren bir meyvedir,  fakat hakiki ve gerçek iman ise ekmektir, bütün ümmet için bir hayat kaynağıdır; veya kendi sözleriyle söylemek gerekirse, “şimdi hakikat zamanıdır tarikat zamanı değil.”

Her ne zaman, İslam ümmeti ve kardeşliği dahili ve harici düşmanlar, karışıklıklar, ayrılıklar tarafından tehdit edilmişse, o zaman, Kur’an ve birlik olma adına uhuvvet, kardeşlik, sadakat ve fedakarlık ön plana çıkmıştır. Birlik olmakla ortaya çıkan kolektif şahsiyet, bütün belaların üstesinden gelir.

HUTBE-İ ŞAMİYE PERSPEKTİFİNDE  ADİL BİR TOPLUMUN İNŞASINDA İSLAM’IN ROLÜ

Atanas Shinikov, Sofya Üniversitesi, Bulgaristan (Doktora Öğrencisi)

Said Nursi’nin 1911’de Şam’da verdiği ve Müslüman dünyasının en önemli altı meselesini anlattığı Hutbe-i Şamiye, Eski Said dönenimin en önemli eserlerinden birisidir. Nursi, Müslümanları uyarmak için altını çizdiği temel meselelerin birer hastalık gibi intişarını, Müslüman toplumunların dini uygulamalardan uzak olmalarına bağlar. Müslümanların temel sorunlarının çözülmesi için yeniden dine sarılmaları gerektiğini söyler.

Said Nursi eserlerinde devamlı olarak “despotizm, ahlâksızlık ve dejenerasyonla” mücadele etmenin reçetesinin Kur’an’da olduğunu belirtir.

Said Nursi’nin yaklaşımına göre İslam toplumunda adaleti temin etmenin yegane yolu İslam’ın temel değerlerini yeniden uygulamaya koymaktır.

İNSANLARIN HAL-TAVIRLARINDA İLAHİ TECELLİ VE ADALETİN ETKİSİ

Divali Haci Şeli, Musul Üniversitesi, IRAK (Doktora Öğrencisi)

Bediüzzaman’ın Risalelerinin fezasında seyahat etmek, derinliklerine dalmak bir nimet-i İlahiyedir. Bu nimeti tatmayan bilemez. Seyahat eden kimse ise güzel sıfatlar sahibi olan Hak’tan gelen mübarek Kur’an’ın gölgesinde Risalelerde değerlinin değerlisini, güzelin güzelini bulur. İstediği, aradığı, peşine düştüğü manalara, sırlara, letafetlere, nüktelere, mesellere kavuşur.

Zira beşeriyet her çeşit medeniyetiyle, rengiyle doğru bir medeniyeti kavrama şuurunun nimetine erişmek ve çok kıymetli bir medeniyet değeri olan adalet dolu daha iyi bir dünyaya kavuşmak için değerli bir define olan Risalelere hakikaten muhtaçtır.

B SALONU B1 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

ÜÇ ÖNEMLİ İSLAM DÜŞÜNÜRÜNÜN HAYATINDA ADALET

Fred Reed, Araştırmacı-yazar, KANADA

Tebliğinde Sheikh Ahmadou Bamba, Abdulhamid bin Badis ve Bediuzzaman Said Nursi’yi adalet için  mücadele etme noktasında karşılaştıran Reed şu tespitlerde bulunur:

Laik cumhuriyet döneminde inanç üzerinde bir baskı oluşturuldu. Said, kendini bu anlamda inancın savunucusu olarak gördü. 20 yıllık sürgün, hapis ve yokluklar içinde yazılan Risale-i Nurlar; adalet prensiplerinin somutlaşmış biçimi, insanın iç dünyasının ifadesi, ruhsal dönemlerin ifadesi, mahkeme savunmalarının yer aldığı, talebelerine ve takipçilerinin sorularına verdiği cevaplar, inanç ve uygulamayla ilgili sorular ve onlara cevap niteliğinde ortaya konmuş toplumsal davranışları bize anlatmaktadır.

Sheikh Ahmadou Bamba, Abdulhamid Ben Badis ve Bediuzzaman Said Nursi, bu her üç İslami ıslahatçının  hayat ve çalışmaları kavramsal olarak bir yere oturtulamaz. Her birisi farklı sosyal ortamlar ve tarihi şartlarda doğdular. Fakat onlar, sömürgeciliğe karşı mücadele noktasında buluştular, ya direkt -Senegal ve Cezayir’de olduğu gibi- ya da dolaylı olarak -Osmanlı sonrası Türkiye’de olduğu gibi- mücadele ettiler. Dahası, onların mücadelesi inançlarına dayanıyordu ve sömürgecilik projesinde İslam’ın tehlikede olduğunun da farkındaydılar.

Onlar politikayla ilgilenmediler, hatta politikaya karşıydılar. Daha da ötesi, politika onları takip etti. Onlar adaleti sağlamak için –ki İslami terminolojideki en güzel karşılığı ‘Allah’tan başka kimseye boyun eğmemek’tir- kendilerini daha uzun yaşatacak hareketler kurdular ve kendi ülkelerinde kararlı bir şekilde ortaya çıktılar, hatta kendi milli sınırlarını aşarak dünyaya yayıldılar.

RİSALE-İ NUR’DA ADALET:  ÇAĞDAŞ BİR ANALİZ

Dr. Abdulhadi Dehhani,  Cedide  Üniversitesi, FAS

Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri adalet-i ilahiyenin Rabbani özelliklerine işaret etmeye çok özen göstermiştir. Yaratılış aleminde var olan tecellilerini de ortaya koyarak dünyada bu esas üzerine bina edilen davranışlarla ilgili manaları ve ahirete terettüp eden neticeleri  izah etmiştir. O bunları meşiet-i ilahiye konusunda vurgulamaktadır. Çünkü adaletiyle gökleri ve yeri var eden bir zatın mükâfat ve cezası olması lazım gelir. Bu mükâfat ve ceza da cennet ve cehennemi iktiza eder. Bu da adalet-i ilahiyenin mükemmel ve tam olmasından ileri gelir. Cezâ ve mükâfât ise, Allah’ın hikmet ve ölçüyle kurduğu eksiksiz, noksansız kâinatın kanunlarıyla da uyum sağlar. İşte buna Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri Adalet-i Mutlaka adı vermektedir.

ADALETİN DÜNYEVÎ VE UHREVÎ BOYUTU

Dr. Mustafa El Vazifi, Kadi İyaz Üniversitesi, FAS

Said Nursi Hazretleri çeşitli boyutlarıyla adaleti ele almıştır. O adalete yalnızca dünyevi çerçevenin sınırları içinde bakmadı. Aksine onun teorik planda ve gerçek hayattaki yansımaları ve boyutlarına da baktı. Böylece bu bakış açısına göre, adaletin; tabiatta, insanda, ahirette, hesap gününde ve her şeyde elle tutulur bir hale gelmesi mümkün oldu. İşte bundan dolayı da, büyük bir ıslahatçı olan Said Nursi Hazretlerinin mükemmelliği, her konuda sergilediği dengeli ve istikametli tarzı değişik vecheleriyle ele alınıp değerlendirilmelidir.

TEVHİD, NÜBÜVVET VE AHİRET  BAĞLAMINDA ADALET

Dr. Abdullatif Moumen, Arapça-İslami Bilimler Fakültesi, BAE

Risale-i  Nur’da Allah’ın vahdaniyetine ve vücuduna götüren mantıki ve akli deliller ele alınmıştır. Nübüvvet hakikatinin marifetullahla olan derin bağları üzerinde durulmuş, melaike, iman-ahiret hakikati, maddenin geçici ve ruhun baki oluşu  detaylı olarak incelenmiş ve adaletle münasebetleri tahlil edilmiştir.

B SALONU B2 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

NURSΠ VE ADALET: İTİDAL DÜŞÜNCELERİ VE İSTİBDAT MESLEKLERİ

Prof. Dr. Muhammed Abdunnebi, Cezayir Üniversitesi, CEZAYİR

Tebliğinde Risale-i Nur ışığında adalet ve istibdat konularını ele alan Prof. Abdunnebi, Nursî’nin bakış açısı ve adalet konusunun kökleşmesinde, dinin esasatına dayanmakla birlikte, kendi devrinde yaşayan ulemâda ve çağdaşlarında pek fazla görünmeyen bir şekilde adaletin prensiplerine şiddetli tarafgirliği ve ona talip oluşu ile İslam dünyasında çok belirgin olarak temâyüz ettiğini ifade ediyor. Adaletin en önemli unsurlarından biri olan “Cemaat için ferdin feda edilemeyeceği” ilkesine Bediüzzaman’ın getirdiği yorumu ele alan Prof. Abdunnebi, Nursî’nin bu hususla ilgili olarak bir takım yeni yaklaşımlar ortaya koyduğunu ifade etmektedir. Bunlardan bazılarını şöyle özetleyebiliriz:

İmam Nursî, “Cemaat için ferdin feda edilmesi”nin, tek bir insanın mizacından doğan ve onunla kaim olan bir düstur değil, adalet-i izafiyeyi takip edenler arasında sabit bir kanun ve uygulama olduğunu tespit etmiştir. Nursî burada bu zulmün tehlikesine dikkat çekmiş ve asıl vacip olanın hastalığın aslını ortadan kaldırmak olduğuna işaret etmiştir. Bu zalim tavırda, fertler yönetim organı veya hakim güç odakları tarafından ihtiyaç halinde kullanılan birer araç seviyesine indirilmektedir; ne zamanki bir araç seviyesine indirilen söz konusu ‘fert’ ile hedeflenen gayeye ulaşılmışsa, artık bir başkası ile değiştirmenin zamanı gelmiş demektir. Dolayısıyla fert feda edilecektir, ama o zalim kanun her halükârda bakidir.

Nursî’ye göre, bu adaletsiz kanunda, suçun bilfiil ispatı değil, töhmet ve suçlama esas alınır. Ferdin, sözde cemiyetin maslahatı hesabına feda edilmesi, bir delil, ya da harici bir işarete değil, sadece zarar verme vehmi (kuruntusu) üzerine bina edilmektedir.

Ayrıca Prof. Abdunnebi, Üstâdın gurbette, insanlardan ve büyük şehirlerden uzak bir şekilde yaşarken, radyo dinlemediği ve gazete okumadığı halde, hayatı ve hadiseleri çok iyi okuduğunu ve değerlendirdiğini de sözlerine eklemektedir.

NURSİ’NİN MÜSBET HAREKET ANLAYIŞININ  ASAYİŞE  KATKISI

Prof. Dr. Abıd Tevfik al-Hashimi, Eğitimci-yazar, BAE

Ehli hizmet olan bir Müslümanın, hizmette hikmetle hareket etmesi, din düşmanlarından korkmaması ve yalnız gökleri ve yeri ayakta tutan Allah’tan korkması gerekli olduğu gibi, aynı zamanda Müslüman kardeşlerine, hatta bütün insanlara karşı merhametli davranması da gerekir. Bir Hadis-i Şerif’te efendimiz şöyle buyurmaktadır: Merhametli olanlara Rahman da merhamet eder. Siz yerdekilere merhamet edin ki gökte olan da size merhamet etsin. (Ebu Davut: 4941) Bu yüzden, İmam Bediüzzaman Hazretlerinin arkasından gidenlerin sayısı yüz binler olmasına rağmen onların şimdiye kadar devlet ve vatandaşların asayiş ve emniyeti konusunda hiçbir menfi davranışı görülmemiştir.

NURSİ’YE  GÖRE  ADALETİN İNSAN HAKLARIYLA İLİŞKİSİ

Prof. Dr. Mohamed Bin Ali El-Hirfi, İmam Mohamed bin Suud İslam Üniversitesi, SUUDİ ARABİSTAN

Nursî, adaletin tahakkukunu tasvir ederken dinin emirleriyle, kevnî âyetleri ve kainattaki adalet tezahürlerini birbiriyle mezcederek anlatıyor. Böylelikle de adaletin sadece insan dünyasında değil, bilakis bütün kainatta çok küllî bir şekilde tecelli ettiğini gösteriyor. Diğer taraftan sosyal hadiselere ve İslam tarihindeki bir kısım hadiselere değinirken de son derece mutedil ve istikametli bir çizgiyi takip ediyor.

Mesela, sahabeler arasında yaşanan savaşları değerlendirirken, bir kısım insanların yaptığı gibi zihinleri bulandırıp, dinin hamleleri ve mümessilleri olan o büyük zatlara -sahabelere- su-i zanna vesile olabilecek yorum ve değerlendirmelerden titizlikle uzak duruyor. Söz konusu hadiseleri tahlil ve tetkik ettiği risalelerinde, hem tam bir tarihçi, hem usta bir tarih felsefecisi gibi hadiseleri ele alıyor; asla objektif tavrını kaybetmediği gibi, meseleleri Kur’an’ın nuru ve Hadis’in ışığında çözüyor.

TEMEL HAKLARI İHLAL EDİLEN VE  ADALET ARAYAN:  S A İ D N U R S İ 

Prof. Dr. Servet Armağan, Anayasa Hukuku Profesörü, TÜRKİYE

Nursi hakkında hiçbir zaman uygulanmayan bir Anayasa ve hukuk esası “eşitliktir”. Yani Nursi, diğer Türk vatandaşlarının sahip olduğu “eşitlik”ten hiçbir zaman istifade edememiştir. Halbuki o zamanlar yürürlükteki 1924 tarihli Anayasanın 69. maddesi hükmü şöyleydi: 

“Türkler kanun nazarında müsavi(eşit) ve bilâ istisna kanuna riayetle mükelleftirler. Her türlü zümre, sınıf, âile ve fert imtiyazları mülgâ ve memnudur.”

Bu hüküm Nursi hakkında uygulanmamış, yani sadece kâğıt üzerinde kalmıştır.

Nursi, kendisi hakkında yapılan hukuk dışı muamelelerin, mevcut “laik mevzuat” açısından dahi haksız, adaletsiz ve hukuka aykırı olduğunu iddia ve ispat etmektedir. Hatta ispatta o kadar ileri giderek:”Dünyada hiçbir kanun...”, “Hiçbir ziakıl bunu kabul etmez,” , “Vahşi kabilelerin dahi bir usulü olduğu halde...” ve “… hatta insan eti yiyen yamyamların, hatta vahşi canavar bir çete reisinin bir usulü var, bir düstur  ile hükmeder. Siz hangi usulle bu acip tecavüzü yapıyorsunuz. Kanunuzu ibraz ediniz.” gibi ibareler kullanarak, bu haksız işlemleri yapanların, akıldan mantıktan uzak, hiçbir hukuk esası ile bağdaşmayan işler yaptıklarını belirtmektedir. Hatta bir defasında da şöyle demektedir: “Hey bedbaht ehl-i dünya! Bütün kuvvetinizle dünyaya çalıştığınız halde,  neden dünyanın işini dahi bilmiyorsunuz. Divane gibi hükmediyorsunuz!”

B SALONU B3 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

RİSALE-İ NUR’DA ADALET İBÂDET İLİŞKİSİ

Prof. Dr. Muhammed er-Rûkî, Uluslar Arası İslam Fıkıh Akademisi, SUUDİ ARABİSTAN

“Adalet ve ibadet konusu Risale-i Nur’un hemen her tarafına sirayet etmiş ve adeta sinirlerin bedende yayılması gibi yayılmıştır.” diyen Prof. er-Rûkî’nin, Risale-i Nur’da adalet ve ibâdet ilişkisi hakkında yaptığı bazı tespitlerini şöyle sıralayabiliriz:

Nursî nerede ibâdetten bahsetmişse, orada mutlaka sarihan veya telmih yoluyla, lafzen veya ima ile ibâdeti adaletle bağlamaktadır; bu durum, -adaletten maksat ister mutlak İlâhî adalet olsun, isterse İlâhî adaletten muktebes insanî adalet olsun- her iki kavram arasındaki karşılıklı lüzumu ve birbirinden ayrılmalarının mümkün olmadığını göstermektedir.

Nursî’ye göre ibâdet, İlâhî adaletin lüzumlu ve gerekli kıldığı hususlardan birisidir. İbâdet, insanî adaletin kendisinden doğduğu bir asıl veya bir esas hükmündedir. İbâdet ve ihlasta kazanılan mertebe ve kuvvet, şüphesiz ki kulda adâletin tahakkukuna yol açacaktır. İbadette ihlasın yok olması da, adalete ulaşmaya mani olacaktır.

Adalete ulaşmanın yegâne yolu ibâdetten geçmektedir. Faziletli bir cemiyetin inşası, ancak bu iki rükünle, yani ibadet ve adaletle mümkündür. Risale-i Nur hem müstakim bir ferdin, hem de böyle bir toplumun inşasına kefil olarak, muhtevâsında ilmî ve terbiyevî esaslar barındırmaktadır. Risale-i Nur, âbid ve âdil kullar yetiştirmeye ehil fikrî, terbiyevî bir okul hükmündedir.

ADALET VE İBADET ARASINDAKİ BAĞLANTI SIRLARI

Prof. Dr. Binisa Ahmed Buyuzan, Muhammed bin Abdullah Üniversitesi, FAS

Genel olarak Risale-i Nur eczalarına baktığımızda, İmam Bediüzzaman Said Nursi’nin (r.a.) adalet ile ubudiyet arasında eşsiz bir bağlantı kurduğunu gözlemleriz. Birini kaleme aldığında diğerine muhakkak ya sarih olarak veya işaret olarak temas eder.

İnce ve ulvi hisleriyle İmam Nursi, Cenab-ı Allah’ın herkese nasip etmediği feyizli nurların ışığında, İlahi mutlak adaletin bir tecellisi olan dünya hayatındaki ibadetin esrarlarını keşfetmiştir. 

İmam Nursi, takva sahibi bir müminin imandan aldığı haz, lezzet ve saadetin gerçek boyutlarını eşine az rastlanan temsili hikayelerle ortaya koymaktadır.

ADALETİN İBADETLE BAĞLANTISI

Dr. Jamal Sayidi, V. Mohammed  Üversitesi, FAS

Üstad Said Nursi Hazretleri adaletle ibadetin irtibatlarını çok derin bir şekilde idrak etmektedir. İkisi bir paranın iki yüzü gibidir. Bu iki unsur da birbirinden ayrılamaz. Çünkü ibadetsiz adalet, adaletsiz ibadet mümkün değildir. İşte burada şöyle bir prensip ifade edebiliriz: İbadet haddi zatında adalet, adalet de haddi zatında ibadettir. Yani Müslüman yeryüzünde ibadeti ikame ettiği zaman, Allah’ın itaatine olumlu cevap vererek ibadeti ikame etmiş ve adaleti de ikame ettiği zaman yine Allah’ın emrine itaatle olumlu cevap vererek adaleti ikame etmiş olur.

‘ADL’ İSMİNİN  SAİD NURSÎ’YE  GÖRE  MAKSAT VE MUHTEVASI

Prof. Dr. Ali Karadagi, İslam Bankaları Gözetim ve Fetva Heyeti Başkanı, KATAR

Bu risalelerde İmam Nursî’nin tefekkürünün derinliğini, yepyeni düşünceler içinde vücut bulan ince fehmini ve keşfettiği bedi’ mânaları görmekteyiz. Özellikle, onun risalelerinde göze çarpan güzellik ve letâfet, ‘Adl ile Kadîr ismini, yine ‘Adl ve yaratma ile İlâhî rahmeti, ayrıca iktisad ve nezafet ile adaleti ince bir şekilde birbirine bağlamasıyla daha da ziyadeleşmektedir. Bu güzellik manasını, makulât ve mahsûsâtı da ihata edecek bir şekilde genişçe ele alan bir “mizan” ile bağlamasıyla daha da artmakta; daha sonra Nursî bununla da iktifâ etmeyip, adalet hakikatini haşir ve kıyametle de ilişkilendirmektedir.

İmam Nursî’nin mesleği, İlâhî isimleri, bu isimlerin manalarına, yaratılış ve kâinattaki eserlerine bağlamaktır. Bunları zikretmesinin sebebi, istifadeye sebep olmasıdır. Zira müminin, Allah’ın Rahman, Rahim olduğuna iman etmesinin iki neticesi vardır: Birincisi bu geniş rahmete iman etmektir. İkincisi: bu rahmetin müminin kalbinde sağlam bir şekilde yerleşmesi ile beraber, muamelât ve tasarruflarında da tecessüm etmesini temin etmektir.

Nursî’nin hem miras hukuku hem de faiz ve zekât hakkındaki değerlendirmeleri de harikadır. Diğer taraftan, O bir yandan tabakalar arası mücadeleden kaçındığı gibi, diğer taraftan da Risalelerde, bütün sömürü uygulamalarına ve zihniyetine karşı da savaş açmıştır.

‘ADL’ İSMİNİN  MUHTEVÂSI VE MAKSADI

Prof. Dr. Eşref Abdullah Beri’, Uluslar Arası İslam Fıkıh Akademisi, SUUDİ ARABİSTAN

Allah’ın en büyük gayelerinden ve en yüce Rabbani sıfatlarından biri de adâlettir. Yüce yaratanın nizamında, düzeninde yaratılanların yaratılmasında maksatlar ve gayeler vardır. Yaratılanların hepsi Allah’ın adâleti ile konuşurlar. Yarattıklarında Yüce Allah’ın adaleti, insanı hayrette bırakmaktadır. Allah’ın Şeriatının hepsi adalettir, nurdur ve hikmettir.

KÂİNATTA HÜKÜM-FERMA OLAN İLAHÎ ADALET

Prof. Dr. Şahin Akkaya, Sütçü İmam Üniversitesi, TÜRKİYE

İnsanlık âlemini bugün içine düştüğü adaletsizlik, nezafetsizlik ve şükürsüzlükten kurtarmak için, semavî din mensupları; insanları yaratılış ve fıtratları gereği olan ibadet ve şükre sevk etmek suretiyle; hem insanın kendisini, hem de toplumu huzur ve sükûna kavuşturmuş olacaklardır. Böylece Alem-i İslam ve bütün dünyada, insanlığın irşadı için Asrımızın Kur’an Tefsiri Risale-i Nur eserlerini kendilerine rehber edip, onları gelecek nesillere okullarda okutmaları lâzımdır. Risale-i Nurlar, Allah’ı isim, fiil ve sıfatlarıyla bize tanıtarak, marifetullah ve muhabbetullah dersleriyle büyük bir ruhanî lezzet veriyor; insanı kendine ve topluma verebileceği zararlardan kurtarıyor. Rabbimiz, nasıl bugünkü insanlık âlemine rahmetiyle bahşettiği medeniyet harikalarıyla, madde âleminde yolları kısaltmış; mâneviyat âleminde de, kaynağı sadece Kur’an-ı Azimüşşan ve Hadis-i Şerifler olan Risale-i Nurları bahşederek en kısa yolu göstermiştir.

B SALONU B4 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

NURSİ’YE GÖRE  DEVLETLER ARASI İLİŞKİLERİN TEMEL TAŞI:  ADALET

Prof. Dr. Ibrahim al-Kadiri Boutchich, Mevlay İsmail Ünivertesi, FAS

Risale-i Nur’dan şu neticeye varabiliriz: Allah’ın yoktan var ettiği fıtri kanunlar, evrensel bir özellik taşır, tek bir millete ve tek bir ülkeye münhasır kalmaz. Aksine fıtri olduğu için bütün dünyayı ilgilendirir. Aynı zamanda o kanun bütün milletler için zaruridir. Çünkü fıtrat ve adaletin kaynağıdır. Adalet ise Allah’ın kainatta cereyan eden ilahi sünnetlerinden ve kainatın değirmeni etrafında dönen kapsamlı, Rabbanî, temel yasalarından birisidir. Bu adaletin ibda’ edicisi ve yaratıcısı olan Allah’tan herhangi bir şekilde gaflet, nefsi fir’avuniyete götürür.

NURSİ’NİN MODERN DEĞERLERE BAKIŞINDA  ADALETİN YERİ

Prof. Dr. Yunus Çengel, Nevada Üniversitesi, ABD

Bediüzzaman nereden gelirse gelsin her türlü istibdada karşı çıkmış ve Osmanlı’nın son döneminde istişareyi esas alıp halkın yönetime katılımını sağlayan meşrutiyet ve  kişisel hak ve özgürlükleri garanti altına alan anayasanın ilanı gibi hürriyet ve demokrasiye doğru atılan her adımı desteklemiştir. Bediüzzaman’a göre İslam ile bir baskı ve yasak rejimi olan istibdat zıttır, ve asla bağdaşamaz. Cumhuriyet en İslamî rejimdir, ve kamuoyunun hükmettiği bu hürriyet çağında da bu böyledir. Bediüzzaman din ve devlet işlerinin ayrılmasını zamanın bir realitesi olarak görür, din ve vicdan hürriyetinin ihlal edilmesini insanlığa bir hakaret olarak telakki eder.

Bediüzzaman ekmeksiz yaşayabileceğini ama hürriyetsiz yaşayamayacağını söyler ve hürriyeti insanlık cevherinin özü olarak takdim eder. Sınırsız hürriyeti hayvanlık ve nefsî arzuların esareti olarak görür, ve hürriyetin sınırını kişinin ne kendisine ne de başkasına zarar vermemesi olarak çizer. Bediüzzaman, meşrutiyeti ve daha sonra cumhuriyeti milletin hakimiyeti olarak tanımlar, ve gençliğinden beri kendisini dindar bir cumhuriyetçi olarak vasıflandırır. İlk Müslüman toplumun hür iradesiyle seçerek başa getirdiği dört halifenin gerçek manada cumhurbaşkanı olduğunu ifade eder ve İslamiyet’in en saf ve taze dönemindeki bu uygulamayı ve Kur’an’daki istişareyi emreden ayetleri İslamiyet’in özüne en uygun yönetim sisteminin cumhuriyet olduğuna delil gösterir. Bediüzzaman tek kişinin yönetimine dayalı sistemlerin – saltanat ve hilafetin – zamanının geçtiğini, artık zamanın hem devlet hem de din işlerinde bilim ve istişareye dayalı ve kamuoyunu temsil eden meclis eliyle yönetim zamanı olduğunu ifade eder.

ADALET-SİYASET VE İKTİDAR MÜNASEBETLERİ

Dr. Muhammed İyaz Niyazi, Kabul Üniversitesi, AFGANİSTAN

Dikkatli bir şekilde baktığımızda insanlığı ablukaya alan, güvenlik, fakirlik, çatışmalar ve uluslar arası çekişmelerin hepsi adaletsizlik veya adalet eksikliğinden kaynaklanır.

Kuvvetli, zayıfın hürriyetini ve vatanını elinden almıştır. Geçerli söz kuvvetlinin sözü haline gelmiştir. Önderlik ve yönetim kuvvetlilerdedir; dahası uluslararası örgütler ve güvenlik konseyi de kuvvetlilerin elinde bulunmaktadır. Kuvvetli olan dilediği şekilde tasarruf hakkına sahip iken, zayıf bunlardan mahrum hatta haritadan silinmekle karşı karşıya kalmaktadır.

İslam düşünürü Bediüzzaman’ın, din ile dünyayı, siyasetle tasavvufu, ruhla cesedi kardeş yaptığını görüyoruz. Dinin gerçeği de bu değil mi? Said Nursi’nin ifade ettiği gibi, adalet ancak dengeyi korumakla gerçekleşebilir. Tüm yönleriyle denge unsurunun muhafaza edilmesiyle ancak  tam adalet yerini bulabilir.

BEDİÜZZAMAN’IN ADALET KAVRAMINA GETİRDİĞİ AÇILIMLAR

Doç. Dr. Mehmet Faik Yılmaz, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, TÜRKİYE

Kişi hak ve hürriyetlerine son derece önem veren Said Nursi’nin adalet anlayışı modern hukuk anlayışının çok fevkindedir. Ona göre bir suçsuz insanın canı tüm insanlık uğruna bile olsa heder edilemez. Bir kişinin hakkıyla tüm insanlığın hakkı arasında hiçbir fark yoktur. Nursi, ‘masum bir kişiyi öldüren tüm insanları öldürmüş gibidir’ hükmünü kendisine şiar edinmiş ve adalet-i mahzanın yeryüzünde hakim olması için bütün bir ömrünü bu yolda harcamıştır. 

SAİD NURSİ’NİN  MANEVİ MİRASI  VE AVRASYACILIK TEORİSİ

Prof. Dmitri D. VASİLYEV, Rus Bilimler Akademisi Tarih Bölümü Başkanı, MOSKOVA

Bediuzzaman Said Nursi, hayatı boyunca görülen  gelişmeler ve felsefi düşünceleri sonucunda  zengin tecrübe edinmiş, muhalif insanlara yaptığı tartışmalar esnasında ortaya çıkan ve kendi dinî ve felsefî mefhum ve kavramlarının doğruluğunu ispatlayan delil ve bürhanları elde edebilmiştir. Zorunlu olarak toplumsal hayattan uzaklaştırılan ve sürgünde bulunan Nursi, söz konusu tecrübeler ve aklî-mantıkî delillere dayanarak, esaslı eserleri yazmaya başlamıştır. Nursi’nin aydınlatıcı faaliyetindeki bu dönem, Birinci Dünya Savaşının sonrasına rastlar. O dönemde göze çarpan bir çok insan, insanlık tarihindeki feci dönemlerde kendilerine düşen sorumlulukları anlayarak, halkların yaşadıkları facianın neden ve sonuçlarını incelemeye koyulmuşlardı. Said Nursi’nin 1919 yılından sonraki Van dönemi sırasında yazdığı eserlerde, yöre halkının manevi mirasının ilmî ölçülere göre değerlendirdiği ve doğu bölgelerinin tarihi ve medeni geleneklerini dikkate alarak, İslam esasları temelinde insanın manevi iyileşmesini, fikir ve düşüncelerin temizliğini ve çeşitli dinlere inanan insanların ortak bir hedef etrafında manevi olarak birleşmelerini amaçlayan yeni bir  yol önermek isteği görülmektedir.

Dinsizlik insanlar arası ilişkileri yok eder, bu nedenle çeşitli dinlere ait insanlar arasındaki ilişkilerin temelini her insanın kendi dini oluşturmalıdır.

HAK VE ADALET

Yrd. Doç.Dr. Abdulkadir Etöz, Selçuk Üniversitesi, TÜRKİYE

İslâmî terminolojide bütün haklar, temelde Allah'ın iradesiyle teminat altındadır. Ve O'nun tarafından insanlığa bir ihsandır. Bu ema­netler, insana ilk yaratılışıyla bahşedilmiş, alınıp satılamaz, azaltılıp çoğaltılamaz, tebdil edilemez, bir mal karşılığı bedel ola­rak ödenemez, tayini ve takdiri hâkim güçlerin eline bırakılamaz ve bir emtia mu­amelesi göremez özelliği taşır. Üstelik toplumu yönetenleri bir efendi mertebesinde değil, hizmetçi hükmünde tuttuğu için idârecileri istemese de  bu haklara saygı adına katlanmağa ve sabırlı olmağa alıştırır. Çünkü, millete efendilik yapmak zulüm, hizmet etmek, hak ve adalettir. Gerçekten "milletin efendisi, onlara hizmet edendir." hadisinin sırrıyla, Kur’an âleme gelmiş ki, istibdat, zulüm ve tahakkümü mahvetsin.

20 KASIM 2007 – SALI

(MARIN PRINCESS OTEL )

A SALONU A7 ORTAK OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

NURSİ’YE GÖRE ADALET: YARATILIŞ VE HAKİKATA DAYALI MEDENİYET PARADİGMASI

Prof. Dr. Abdelaziz Berghout, Uluslararası İslam Üniversitesi, MALEZYA 

Nursi’nin çizdiği çerçeveye göre, adalet sadece yaratılış açısından değil, özel olarak insanın sosyal hayatı ve huzuru için de son derece büyük bir öneme sahiptir. Kozmik ve epistemolojik terminolojide, adalet insanın yaratılış gayesini ve ahireti anlamada son derece önemlidir.

Nursi’ye göre davranış ve uygulamalardaki adalet hayatta mükemmel bir denge sağlar ve adaleti ortadan kaldırmak hayatta bir dengesizlik meydana getirir, tevhid anlamındaki bütüncül hayatın bozulmasına sebep olur.

SAİD NURSİ’NİN  DÜŞÜNCE SİSTEMİ: SOSYAL ADALET VE MÜKEMMELLİK 

Prof. Dr. Syed Farid Alatas, Singapur Milli Üniversitesi, SİNGAPUR

Said Nursi’nin sosyal adalet kavramı O’nun hayata, belalara ve musibetlere karşı bakış açısıyla ilgilidir. Sözler isimli eserde bir taraftan insanın Allah’a ulaşma serüveni anlatılırken, diğer taraftan da Allah’ın insana verdiği hadsiz nimetleri ve sonsuz merhameti anlatılır. Bu nimetlerin geçici olmasından dolayı insan için hakiki birer nimet olabilmesi mümkün değildir. Nursi’ye göre, bu nimetlerin asılları ve bu nimetlerin menşei olan Allah’ın isim ve sıfatlarının hakiki manada tecellileri, ancak ahiretin vücuduyla tahakkuk edecektir. İnsanın söz konusu nimetlere nail olması, bu dünyada Allah’ın emir ve yasaklarına uymak anlamına gelen ibâdetleri yapması ile mümkün olacaktır. İşte Nursi’nin adalet anlayışı bu paradigma çerçecesinde şekillenmiştir. Nursi’ye göre ADALET, insanların yeryüzünde Allah’ın murad ettiği gibi yaşaması demektir.

A SALONU A8 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

RİSALE-İ NUR’DA ADALET KAVRAMI

Abdüşşükür Narmatov, Hazreti Ömer İslam Enstitüsü Rektörü, KIRGIZİSTAN

“Adalet" insanoğlunun Hz. Adem’den beri ısrarla aradığı ve semavi kitapların da özellikle vurguladığı bir kavramdır. Risale-i Nur’da belirtildiği üzere Kur'an'ın dört esasından biri de "adalet” tir.

"Adalet" kavramı, siyaset bilimi, tarih felsefesi ve hukuk dışında, İslam düşünce sisteminde; ahlak, fıkıh, hadis ve ontoloji alanlarında da birbirine yakın anlamlarda kullanılmış bir terim olarak da incelenmelidir. Zira, Kur'an-ı Kerim'de ve hadislerde genellikle düzen, denge, denklik, eşitlik, gerçeğe uygun hükmetme, doğru yola iletme, takvaya yönelme, dürüstlük, tarafsızlık gibi anlamlarda kullanılan "adalet" kavramı, "İsm-i Adl"in bir cilvesi olarak yaradılışta da insanın fizyonomik yapısı ve kainattaki uyumu, ahengi ve estetik görünüşü ifade etmektedir.

Risale-i Nur bize Kur’anî adaletin nasıl olması gerektiğini, büyük insanların hayat hikâyeleri, ahiretin varlığı  vasıtasıyla, hayvanlar arası adaletin nasıl tecelli ettiğini göstermek suretiyle ve peygamberlerin mucizelerinden bahsetmekle insanoğlunun başını adalete eğdiriyor. Dünyada esas adaletin nasıl olacağını ise Hz. Süleyman (a.s.) mucizesini örnek vererek gösteriyor. Teknik ve teknolojiden faydalanarak bütün dünyayı görecek ve anlayacak istidadı Allah insanlara vermiş. İnsan bu istidadını geliştirerek bütün dünyayı görmek suretiyle adaleti bulabilir. Dünyada hakiki adalet ancak böyle sağlanabilir.

RİSALE-İ NUR  IŞIĞINDA ADALETİN DÜNYEVÎ-UHREVÎ BOYUTLARI

Dr. Muhammed Kenan Meğa, İslam Üniversitesi, NİJER

Prof. Muhammed Ken’an Meğa, adaletle ilgili kısaca şu tespitleri yapıyor:

Nursî’nin nazarında insanlar için en üstün hayatı tahakkuk ettiren adalet, aynı zamanda Kur’an medeniyetinin “hak, fazilet, hayır ve takvada yardımlaşma, topluma hidayet yolu ile hizmet ve beşer cemiyetini din ve uhuvvet-i imâniyye kardeşliği ile birbirine bağlamak” olan beş esası bünyesinde barındırmaktadır.

Allah’ın zalimin cezasını, mazlumun da mükafatını mahkeme-i kübraya tehir ederek bekletmesi ve bunların lâyık olduğu karşılığı hikmet ve adaletin yerine getirilmesi için orada vermesi, adaletinin kemâlindendir.

RİSALE-İ NUR’DA ADALETİN  YERİ VE ETKİSİ

Prof. Dr. ‘Ammar Jidal, Cezayir Üniversitesi, CEZAYİR

Risale-i Nur’la ilgili Türkiye ve Türkiye dışında yapılan bir çok sempozyuma katılan Prof. ‘Ammar Jidal tebliğinde Risalelerde adalet ile ilgili kısımları tahlil edip bunları kendi içinde sınıflandırıyor. Prof. Jidal, tebliğinde genel hatlarıyla şunları söylüyor:

Risale-i Nur’da adalet Kur’an’ın dört büyük maksadından birisidir ve buna bağlı olarak da Risale-i Nur’un da temel esasları ve umdeleri içinde yer alır. Adalet sadece içtimâî bir mesele olmanın fersah fersah ötesinde bir mefhumdur. Bu itibarla da, Risale-i Nur “adalet”i, hayatın maddi ve manevî bütün alanlarını kuşatan, bunun yanı sıra insanı ve diğer mahlukatı da içine alan çok geniş bir pencereden bakarak ele almaktadır. Öyle ki, sadece top yekun bir medeniyet değil, hem kainatta hem de içtimâi ve terbiyevî alakalarda tek bir cüz bile, adalet hakikatinin haricinde kalmamaktadır.

NURSÎ’DE KAVRAMLARIN DELÂLETİ  “ADALET KAVRAMI”

Dr. Necib Ali Abdullah es-Sûdî, T’az Üniversitesi,YEMEN

Adalet kavramı ile ilgili olarak Risalelerde kategorik bir çalışma yapan Prof. es-Sûdî, Bediüzzaman Said Nursî’de adalet kavramının önemini vurgulayarak bu konudaki tespit ve bulgularını tebliğinde şöyle dile getiriyor.

İmam Nursî adaleti hem manevî hem de rûhî açılardan kainatın dört unsurundan biri olarak telakkî etmektedir. Nasıl ki, kainat su, hava, ateş ve toprak olmak üzere dört maddî unsurdan meydana gelmişse, kainatın manevî kıymetini de dört manevî unsur olan hikmet, inâyet, adalet ve rahmet teşkil etmektedir.

Nursî adaleti, iktisat ve nezafetle birlikte kainatta câri olan İlâhî birer kanun olarak görmektedir. Öyle ki bütün mevcûdât bu her şeyi kuşatan İlâhî düsturlar etrafında dönmektedir.

Adalet, Nursî’ye göre hem İslam’ın hakikatini hem de varlık dünyasının hayatını meydana getirmektedir. Diğer taraftan kainatta hükmeden adalet ve hikmet, bütün nizam ve intizamın asıl ve en başta gelen kaynağıdır.

İmam Nursî’nin düşüncesinde adalet kavramı, bir başka düşünür ya da âlimde pek az rastlanılacak ölçüde taksim ve tasnif edilerek, onun bu konunun muhtelif yönlerine ve özelliklerine ne kadar geniş bir pencereden baktığını ve ne ölçüde geniş bir vukufiyetle konuyu ele aldığını göstermektedir.

İmam Nursî’de adalet kavramı, başka hiç bir araştırmacıda olmayan bir şekilde tam bir açıklık ve vuzuh ile ele alınmaktadır. Ayrıca adalet kavramının delâleti, bu kavramın mefhumunun genel manası ile kuvvetli bir şekilde irtibatı olan muhtelif tarifleri de içine almakta ve Nursî, bunların her birisini birer birer ele alarak incelemektedir.

Adaletle ilgili taksimler Nursî’nin zihninde son derece açıktır ve bu konuyu,  hem felsefî boyutu hem de marifet boyutuyla ele almaktadır.

A SALONU A9 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

İLÂHÎ ADALET VE RASYONALİZM

Dr. Al-Akhdar Shareet, Cezayir Üniversitesi, CEZAYİR

“İlâhî adalet ve Rasyonalizm” başlığını taşıyan tebliğinde bu ikisi arasındaki ilişkiyi ve bu çerçevede Nursî’nin bu alandaki katkısını inceleyen el-Ahdar Şerît özetle şu tespitleri yapıyor:

Bediüzzaman, İlâhî adaletin zerreden, şemse kadar her şeyi kuşatmış olduğunu söyler. Bu adalet, mutlak adalettir ve bazı insanların onu tanımaması, bu adaletin mutlakiyetini yani her şeyi kuşattığını inkar etmeyi gerektirmez. Diğer taraftan Nursî’nin sisteminde kevnî âyetlerin tefekkürü için aklın kullanılması şeriatın bir emridir. Bu âyetlerin en büyüklerinden birisi de adâlettir; ki adalet, hem kainat kitabında hem de Kur’an’da açık bir şekilde müşahede edilebilir.

İlâhi İsimlerin birbiri içine tedahül edip, birbirini tekmil ettiğini ifade eden Nursî, bu cümleden olarak her bir şeyi kametine göre ölçüp-biçen Hakîm isminin, bütün işlerinde en adil bir şekilde tasarruf ettiğini belirtmektedir. Böylelikle de Hakim ismi ile Adl isminin, bu tedahül sırrıyla her bir fiilde içtima ettiğini göstermektedir. Yani nerede hikmet varsa, orada aynı zamanda adalet de vardır.

MUTEZİLE VE NURSÎ’DE İLÂHÎ ADALET KAVRAMI

Prof. Dr. Al-Rebai Binslama, Menturî Üniversitesi, CEZAYİR

Tebliğinde Mutezile âlimleri ile Bediüzzaman’ın adalet anlayışını mukayese eden Prof. Selâme şu neticelere ulaştığını söylüyor:

Hakikatlerin idraki için bir alet vazifesi gören “akıl” mefhumu, Mutezile âlimlerinin telakkisi içinde bakıldığında kuru, soğuk bir mahiyet arz eder. Bu mezhebin müntesipleri Allah’ın fiilleri ile, kulun fiillerini birbirinden ayırmamışlar ve İlâhî adaleti insanî adalete kıyas ederek, beşer aklının insana vacip (zarurî) kıldığı hususları -haşa- Allah (c.c.) için de vacip olarak değerlendirmişlerdir. Bu düşünce, her ne kadar insanın yaptığı fiillerde mesul olduğunu söylese de, adaletle ilgili her suale cevap verememiş ve aciz kalmıştır.

Nursî’de ise akıl, daha yumuşak ve tutarlı bir mefhum olarak karşımıza çıkar. Akıl her ne kadar teklif’in özünü teşkil edip, mesuliyetin yüklenilmesi için bir esas olsa da, Allah’a karşı daha edepli bir tavır içinde hareket etmektedir. Zira, bu tavır, Mutezile aklının vacip gördüğü hiç bir şeyi Allah’a vacip görmezken, aklın hakiki bir akıl olması için de imânî bir akıl olmasını şart koşar. Bu bakımdan Nursî’de akıl, birçok vecihleri olan bir cihaz olmasının yanı sıra, bu cihazın taşıdığı nur, kalbin ziyası ile imtizaç etmiştir. Bu vasıflara sahip olan akıl, fıtratın hidayetiyle doğru yolu bulur; tasavvuf erbabında olduğu gibi kalbe doğan (sünuhât vb) vesilelerle, adaletin hakikati de dahil olmak üzere, eşyanın ve dinin hakikatlerini derk eder ve böylelikle de, bir kısım kelam âlimlerinin karmaşık akıl yürütmelerinden ve soğuk mantıkî üsluplarından da uzak kalır.

Diğer taraftan adalet mefhumu Mutezile âlimleri arasında, Cebriye mezhebini reddetmek ve insanlara yapmış oldukları fiillerde sorumlu olduklarını hatırlatmak için ele alınmıştır. Ancak maksadını aşarak, Allah (c.c.) için de, bir kısım işlerin vacip ve zorunlu olduğu sonucuna varmıştır.

Nursî ise adalet kavramını, sadece kulların fiillerini değil, bütün kainatın ef’alini de içine alan çok geniş bir şekilde ele almıştır. Adaletin bu kapsamı içinde, hikmet ve rahmet de bulunmaktadır. Bu geniş ufuklu bakış açısı, Nursî’ye en kötü şartlarda bile hayata ve hadiselere iyimserlikle ve müspet bir nazarla bakma melekesi kazandırmıştır. Bu bakış açısı ise, onun İlâhî adaletin er ya da geç mutlaka tahakkuk edeceğine olan inancına dayanmaktadır.

İKİLEM VE ADALET-İ MAHZA

Dr. Hasan Horkuç, Durham Üniversitesi, İNGİLTERE

Yeryüzünde mutlak adalet mümkün mü? Denilebilir ki mutlak adaleti gerçekleştirmek imkansızdır. Nursi adaleti; izafi adalet ve mutlak adalet olarak ikiye ayırır. Bir de O’na göre biri haklıya hakkını vermek anlamında müsbet adalet, diğeri de  suçlunun cezalandırılması anlamında menfi adalet  tasnifi vardır.

Nursi adaletin tecellisini insana verilmiş cüz-i ihtiyari ve cüz-i irade ile izah eder. Dolayısıyla Nursi için adalet insanın imtihanı açısından temel bir kavram ve kâinatın yaratılması ile ilgili bir esastır. İnsan ruhunda var olan meyil, arzu ve potansiyel kuvvelerin istikametli seviyeleri vasat ve adil olanlarıdır. İşte insan bu vasat davranış ölçülerini sadece fiziki boyutta değil hatta düşünce boyutunda da  yakalamalıdır ki, bu Nursi’nin adalet konseptini oluşturur.

NURSİ’YE GÖRE ADALETİN İSLAM VE  FELSEFEDEKİ YERİ

Prof. Dr. Mohammed Mohammed Ebu Leyla, Ezher Üniversitesi, MISIR

Risale-i Nur yenilenen bir nehir, dalgalarla çırpınan bir umman gibidir. Ona bakıldığında eski olan, bir yeni veya daim yenilenen bir kadim gibi görünür. O yazıldığı durum ve gölgesi altında bulunduğu problemlerin yönlendirdiği, tesir ve tahakküm ettiği  bir eser değildir. Aksine O, zaman ve mekâna açık bir eserdir. İnsanın ister Müslüman olsun ister olmasın her asırda ve her mekanda karşılaştığı büyük meydan okumaları ve devasa meselelerini içine alır. Girift ve birbiriyle alakalı, ilintili problemlere kesin çözüm ve insanın bu gezegende acısını çekip kendisine arız olan veya içine yerleşen hastalıklara şifalı tiryaklar sunar. Risale-i Nur; insan yer yüzünde var olduğu müddetçe hidayet, kuvvet, ruhi, edebi, ilmi ve ameli hareket  kaynağı olmaya devam edecektir. O, zaman ilerledikçe ancak ve ancak yenilik, parlaklık, intişar ve  ikbal görecektir.

A SALONU A10 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

NURSİ’YE GÖRE KUR’AN HİKMETİ VE  İNSAN FELSEFESİNDE ADALET

Dr. Driss Makboul, Mevla İsmail Üniversitesi, FAS

Nursi (r.a.), insan felsefesinin cevherini emsaline rastlanmadık bir tarzda idrak etmiş ve sınırlarını çizmeyi başarmıştır. Nursi, insanî felsefenin şa’şaa ve zahiri parıltısını bir kenara bırakıp, iman faktörüyle Kur’an’ın hikmetinden vasıtasız olarak aldığı feyiz ve güç ile insanî felsefenin çok üstünde bir yer almıştır. Allah’a bağlanmayan her fikir ve düşünce bozuktur, mesnetsizdir.

“Sebep” bahislerinde Mucid-i Evvel’e dayandırılmayan ve tek bir Rabbin olduğunu ikrar etmeyen her felsefe hiçtir ve hiç olmaya mahkumdur. Ayrıca akışında mahlukiyet vazifesiyle Halıkiyet vazifeleri arasında bir bağlantı ve irtibat kurulmamışsa, o felsefe zulümdür ve abestir.

İLAHİ YARATILIŞA CEVAP OLARAK ADALET:

SAİD NURSİ VE REINHOLD NIEBUHR’UN GÖRÜŞLERİ

Suendam Birinci, Exeter Üniversitesi, ABD (Doktora Öğrencisi)

Hıristiyanlar ve Müslümanlar adaleti ulûhiyetin fıtrî bir gereği olarak kabul etmektedirler.  Bu inanç ekseninde iki dinin mensupları adalet prensibini temel alan bir bireysel hayat yaşamak ve adalet üzere kurulmuş bir toplum inşa etmek noktasında seferber olmuşlardır. Bu fikrin incelendiği tebliğ birbirinin çağdaşı olan iki mütefekkir, Said Nursi ve Reinhold Niebuhr’un görüşlerinin mukayesesinin takdimi halindedir; Nursi (1877-1960), Niebuhr (1892-1971).

Hıristiyan ve İslâm geleneklerini olduğu kadar doğu ve batı kültürlerini de temsil eden mezkur düşünürlerin hayatları gerek global, gerek toplumsal alanlarda benzer mücadele ve zorluklara sahne olmuştur. Hayat tecrübelerinin neticesi olarak ikisi de “aktivist” kimliklerinden soyunarak yaşadıkları dünyanın ve toplumların ihtiyaçlarına daha iyi cevap verebilecek “gerçekci” bir karaktere bürünmüşlerdir.

Tebliğde Nursi ve Niebuhr’un  adaletin vahiy temelli olmasının gerekliğine olan kuvvetli inançları ele alınmaktadır. Allah’ın Adil olduğu ön kabulü ile iki düşünür de insanların bireysel ve toplumsal alanlarda adaletli olması gerektiğini öne sürmektedirler. İslam’da olduğu gibi Hıristiyanlıkta da toplumdaki “güç sahibi”ni sorumlu tutmayı gerekli kılan bir temel bulunmaktadır.

Sonuç bölümünde ise adaletin dayandırıldığı temelin önemine dikkat çekilerek, bunun neden ilahi bir kaynak olması gerektiği tartışılmaktadır. Bu açıdan tebliğ seküler ve ateist ahlak anlayışlarına da cevap mahiyetindedir.

NURSİ’YE GÖRE ADALETİN  İSLAM VE  BATI MEDENİYETİNDEKİ YERİ

Hadice Al-Nabrawi, Araştırmacı, MISIR

İmam Said Nursi  Hazretlerine göre: İslam ve Şeriat-i Garra hakiki tesir ve adalet-i mahza sahibidir… İnsanların hukukunu ve menfaatini korumak için hukuki kurallar koyar, hürriyet ve medeniyetimizin sınırlarını başka ifsat edici medeniyetlerin aşmaması için efkarı ammeyi tesis eder. Gayr-ı müslimlerin kalplerini yumuşatıp merhametkâr adalet-i mahzasıyla kendine bağlar. En korkak ve düşkün insanı en kahraman ve en üstün kılar. Çünkü o onlara öyle muamele eder... İçlerine yükselme, fedakârlık şuurunu ve vatan sevgisinin ehemmiyetini üfler. Bizleri medeniyeti yıkan sefahatten ve zaruri olmayan ihtiyaçlardan kurtarır. Ahireti düşünerek ve koruyarak bizleri dünyada çalışmaya teşvik eder. Gerçek medeniyetin hayatı olan güzel ahlakı ve güzel duyguların prensiplerini bizlere öğretir.

NURSİ’YE  GÖRE KUR’AN’DA ADALETİN YERİ

Dr. Suad el-Nasr, Abdulmalik Üniversitesi, FAS

Bediüzzaman Said Nursi, doğru iman tasavvuru çerçevesinde amel etmenin ne kadar ehemmiyetli olduğunu Risale-i Nurlarında Müslümanlara göstermiştir. Ahlaki değerleri korumak ve imanî meselelerin tahkiki için, Adalet’in büyük bir rol oynadığını gözler önüne sermiştir.

RİSALE-İ NUR’DA  MÜSBET-MENFİ ADALET DİYALEKTİĞİ

Dr. Mehmad Refii, Sidi Muhammed bin Abdullah Üniversitesi, FAS

Bediüzzaman Said Nursi Hazretlerinin fikirlerini araştıran herkes onun devamlı yenilenen asil bir insanî fikir, burcu burcu asalet ve dirilik kokan canlı yüce tarihi bir kültür olmasıyla ülfet eder. Onun fikirleri eskiden beri imtiyazlı bir şekilde İslâmî fikri yenilemek ve insanî fikri tenvir etmektedir.

Ben, Onun murad ettiği adalet anlamına yaklaşıldıkça adalet konusunda çok orijinal anlamlar ve mükemmel boyutların meyve vereceğini ve onun adalet anlayışının adaletle zulmü birbirinden ayırmak için sabit ölçüler sunacağı kanaatindeyim.

RİSALE-İ NUR’DA ADALETİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ 

Dr. Mohammed Jakip, Cedide Üniversitesi, FAS

Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri adaletin küllî boyutlarını araştırarak, asrın getirdikleriyle uyumlu bir şekilde fiilî bir esas üzere tesis ederek başka İslam düşünürlerinden farklılık arzetmektedir.

Bediüzzaman’ın fikrinden hissedar olan herkes netice olarak İslami medeniyetin adalet üzere tesis edildiğini görür. Batı medeniyetinin başkasına yabancı bir unsur olarak bakması ve ondan yalnız kendi anlık menfaatini gerçekleştirmek istemesine karşılık, Kur’an başkalarıyla münasebet kurmada bütün insanlık yararını müjdeleme açısından doğruluk ve adaleti esas tutar. Bediüzzaman’ın üzerinde durduğu bu Kur’anî görüşün bu günlerde devasa olayları içine aldığı gözlerden kaçmaz bir gerçektir. Sanki Bediüzzaman henüz hayatta gibidir. Bunun sırrı ise Kur’ân’ın devamlı yenilenen ruhundan ileri gelmektedir. 

A SALONU A11 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

RİSALE-İ NUR’A GÖRE  ADALETİN ÎMAN ESASLARI İLE İLİŞKİSİ

Dr.Mofarreh Süleyman Al-Kavsi, İmam Muhammed Bin Suud  Üniversitesi, SUUDİ ARABİSTAN

Tebliğinde îman esasları ile adalet arasındaki bağlantıya değinen Prof. Al-Kavsî, bu hususla ilgili olarak Risale-i Nur’dan tespit ettiği noktaların bir kısmını şöyle ifade etmektedir:

Nursî, mutlak adaletin ancak âhirette tahakkuk edeceğine inanmaktadır. Diğer taraftan, nasıl ki âhiret adaletin zuhur edeceği en büyük merkezdir, aynı şekilde adalet hakikati de, âhiretin varlığını iktizâ etmektedir. Zira, kainatın şahâdetleriyle adalet ve hikmet-i İlâhiyye zulümden münezzehtirler.

Âhiretin icad edilmesi, beşerin daima temennî ettiği bekâ ve devam nimetlerine mazhar etmesi ve ebedî sebat vermesi bakımından Allah’ın insana karşı adaletinin tahakkukudur. Zira, insan bu âlemde Allah’ın en mükerrem mahlukudur. Diğer taraftan, Nursî’ye göre, İlâhî adalet ve hikmet ile âhiretin icadı arasında kopmaz bir alaka bulunmaktadır.

Nursî adâleti Kur’an’ın dört küllî maksadından biri olarak telakki ettiği gibi, aynı zamanda onu Risale-i Nur’un da en önemli umdeleri arasında görür. Bu yönden hakiki adaletin, bir taraftan kainatla ilgili tevhide dayanan bakış açısının tesisinde, diğer taraftan da içtimâî muamelelerin inşasında Nur talebelerinin maksat ve hedefi olduğunu beyan etmektedir.

FARKLILIKTA BİRLİK: ÇOĞULCULUK ÇAĞINDA DİNİ KİMLİK

Robert Owens Scott, Teslis Enstitüsü, ABD

Bu makalede çoğulculuk çağında dini kimlik konusu  ele alınmış ve bazı din  alimlerinin bakış açıları mukayeseli olarak incelenmiştir. Daha sonra Said Nursi’nin Sözler isimli eserinden 1-8.  Sözler’de hikaye edilen kardeşlerin durumu ele alınmıştır. Said Nursi ilk sözde Kur’anın başlangıcı olan besmele ile işe başlamış daha sonra iyi ve kötü huylu  iki kardeşin hikayeleri ile  bu dünyanın insanlar tarafından nasıl ele alındığını temsil üslûbu ile  anlatmıştır. Bütün yazdıklarında ve özellikle 8. sözde Nursi hayata, kâinata, tabiata ve olaylara hep Allah adıyla bakmanın insana neler kazandıracağını ve bundan farklı bakanların da neler kaybedeceğini çok hoş bir anlatım tekniği ile sunmuştur.

Temelde insan için hep tevazu ve mahviyet üzerinde duran Nursi bunun ancak “O’nun adıyla (yani Allah adıyla) bakmakla’’ mümkün olacağı üzerinde durmuştur. “O’nun adıyla bakmayı öğreten bir metot” geliştirmiştir. Böylece hep kendini hata ve kusurlarıyla meşgul olan, tevazu ve mahviyetle kendisini geliştirmeye bakan bir insan modeli hedeflenmiştir ki, bu da çoğulcu bir toplumda başkalarının dinine saygılı ve sağlıklı dini kimliklerin oluşması anlamına gelir.

NURSİ’NİN ADALET ANLAYIŞI : İSLAMİ MEDENİYET PROJESİ

Prof. Dr. İmaduddin Halil, Musul Üniversitesi, IRAK

İslamî proje, adalet ve hakkın hâkim olduğu bir âlemin meydana gelmesini içeren medeni bir projedir. Adalet ve hak ise göklerin ve yerin üzerlerine bina edilen ve uğrunda peygamberler gönderilen birer tartıdır. İşte Bediüzzaman Hazretleri yüz otuz üç Risalesinde, olan bitenden bahsetmiyor, o bütün eserlerinde bu dinin dünyada neler yapabileceğinden bahsediyor. Onun kaleme aldığı Risalelerin nabzı, çağla bütünleşen medeni bir görüş ve beşeriyetin geleceğe doğru ilerlemesiyle atmaktadır.

NURSİ VE GLOBAL ÇAĞDA DAHA İYİ BİR DÜNYA İÇİN  ADALETİN ROLÜ VE DEĞERİ

Prof. Dr. Ziyad Halil Al-Dagamin, Al-i Beyt Üniversitesi, Ürdün

Adalet, İslami değerlerin en önemlisi ve en önde gelenlerinden biri sayılır. Ondan söz etmek zat- ı İlahinin en kutsi sıfatlarının birinden söz etmektir. Nursi adaleti sadece husumetli iki kişinin arasındaki münazarayı kaldırmaya veya bir şahsın hak yolundaki istikametine hasretmiyor. Said Nursi Adaleti evrensel bir düzen olarak görüyor. Said Nursi’ye göre adalet iki kısma ayrılır: biri müspet, diğeri menfi. Müspet adalet her hak sahibinin hakkını vermektir. Bu kısım adalet dünyanın dört bir yanına açık bir şekilde yayılmış ve her yeri kuşatmıştır.  Menfi adalet ise dünyada tam olarak herkesçe görünmüyorsa da edepsizlerin tedibini ister.

Said Nursi (r.a.) İslamî tasavvur ve kavrayışta adaletin yerini, kâinatı dolduran bir şumuliyet ile beyan etmiştir. Hem iki dünyayı, hem de Âlem-i Gaybı ve Âlem-i Şehadeti kapsayan adalet, Cenab-ı Allah tarafından Hz. Muhammed’e (s.a.v) indirilen Vahye dayanır.

İLETİŞİM AÇISINDAN NURSİ’YE GÖRE İNSAN İLİŞKİLERİNDE ADALET

Prof Dr Andi Faisal Bakti,Jkarta Devlet İslam Üniversitesi,ENDONEZYA

Nursi Ömrü boyunca insan ilişkilerinde ADELET’in esas olduğu bir toplum projesi üzerinde çalışmıştır. O sadece  kendi dindaşları arasında değil diğer din mensuplarıyla da adalet üzerine kurulu güzel ilişkiler kurulmasına yönelik eserler neşretmiştir. İşte bu tebliğde, “Nursi’nin adalet tarifi nedir?” “Adaleti nasıl tesis etmeye çalışmıştır?” gibi konular detayları ve örnekleriyle ele alınmıştır. Hiç şüphesiz Nursi’nin adalet anlayışı Kur’an’a dayanmaktadır. Nursi Allah’ın yaratıklarına olan adaleti, insanlara olan adaleti ve insanların kendi aralarındaki adaletleri olmak üzere üç tür adalet üzerinde durmuştur. Bu tebliğde Risalelerdeki bu farklı adalet  örnekleri, sistematik bir şekilde analiz edilmiştir.

DÜNYADAKİ ADALETSİZLİKLER VE   MAHKEME-İ  KÜBRA

Dr. Klass Grinell, West Goteborg Üniversitesi, İSVEÇ

Tebliğinde Said Nursi ve Cezayirli bir Yahudi olan ve batıda post modern bir filozof olarak bilinen Jacques Derrida’yı adaletle ilgili görüşleri noktasında karşılaştıran Klass, Nursi ve Derrida ile ilgili şu tespitlerde bulunuyor:

İslam düşünürü Bediüzzaman Said Nursi 1925 yılında Barla’da şunları söyler:

Hayatı çok kısa olan insanın, bu geçici dünyada hakiki bir adaletle karşılaşması mümkün değildir. Bundan dolayı adalete münafi şeyler –bu geçici dünyanın ötesinde- bir mahkeme-i kübrayı gerektirir. Bu fani dünya insan için, hakiki adaletin yeri olmaktan çok uzaktır.

Said Nursi’nin yukarıdaki görüşlerine paralel olarak Fransız modern filozof Jacques Derriada 1989’un sonbaharında Metropol Şehir Cardozozo Hukuk Okulu’nda şunları söylemektedir: Bu dünyada adalet ile adaletsizlik arasında kesin bir çizgi belirleyip onları ayırabilmek son derece zordur.

Said Nursi ile Derrida’ın hayatlarında, moderniteye yaklaşımlarında, sadece dünyayı ve maddeyi tanıyan tek kutuplu pozitivizm ideolojisine bakışlarında ve dünyayı materyalist bir düşünceyle yönetme çabasındaki mağrur anlayışa karşı yaptıkları eleştirilerinde bir takım paralellikler göze çarpmaktadır. Nursi ve Derrida’nın eserlerinde, modernitenin bilimsel ilerlemesini, dini ahlak ile kontrol etmenin ilkelerini bulmak mümkündür.

Elbetteki, aralarında yaratıcının rolü ve vahiy anlayışı ile ilgili farklılıklar vardır. Ancak farklılıkların olmadığı yerde zaten diyalog ihtiyacı da olmaz.  Ben bu çalışmamda Derrida ile Said Nursi arasındaki farklılıkların, Nursi’nin eleştirdiği felsefe talebeleri ile Kur’an talabeleri arasındaki farktan daha az olduğunu ortaya koydum. Daha iyi bir dünyanın inşası için yeni ittifaklar, birleşmelerin tesisi zorunludur.

B SALONU B5 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

SAİD NURSİ VE TECDİD:  ADALETLE KİTLELERİ DEĞİŞTİRME

Prof. Dr. Simeon Evstatiev, Sofya Üniversitesi, BULGARİSTAN

Büyük şahsiyetlerin bir çoğu çağdaşları ve sonra gelen nesilleri tarafından tartışmalı bir yolla fark edildi. Bu durum özellikle önde gelen din düşünürlerinin fikirlerinin yorumlanmasında ortaya çıkmaktadır. Hiç şüphesiz Said Nursi de (1876-1960) bu düşünürlerden birisidir. Yüksek bir ilme sahip olmasından dolayı, onun yoğun sosyal hayatı ve Osmanlı otoritesine karşı çıkmasındaki cesareti daha sonra kendisini –çağın harikası anlamıyla- Bediüzzaman yapmıştır.

Her ne kadar Hıristiyanlık ve İslamiyet arasında önemli farklılık ve çelişkiler varsa da günümüzde artık bu durum gittikçe bir hayali algılamaya dönüşüyor. Said Nursi’nin önemsediği “ortak adalet” gibi kavramlar her iki dinin takipçilerini umduklarından daha çok ortak bir zeminde buluşturabilir. Bu durum, potansiyel olarak daha iyi bir diyalog zeminini doğurur. Hızlı bir globalleşmeden dolayı medeniyetler arasında bir sınır çizmek artık gittikçe daha da zorlaşıyor. İslam sadece Ortadoğu’da değil ki, Amerika ve Avrupa’da hızlı bir şekilde büyüyerek hayata yön veriyor.

Biz İslam üzerine çalıştığımızda ve Said Nursi gibi liderleri incelediğimizde dini metin ile sosyal hayat arasındaki ilişkiyi inceleme zorunluluğuyla karşı karşıya kalıyoruz. Bu araştırmanın neticesi olarak, özel, sosyal hayat ve diğer yerlerde İslam’ın çağdaş öneminin etkisini anlıyoruz. İslam’da, yeni halk kitlelerine şekil vermek noktasında önemli bir role sahip olan “ortak adalet”, modern toplumda din üzerine çalışmak için önemli bir yol olabilir.

ADALET VE AHLÂK İLİŞKİSİ

Prof. Dr. Zeynep Afify, Menüfiye Üniversitesi, MISIR

Said Nursi Hazretleri Risalelerinde adil İslamî görüşü insana göstermeye, insanın yaratıcıya ve halife bulunduğu kainata karşı rolünü meydana koymaya çok ehemmiyet vermektedir. Aynı zamanda adalet ve dürüstlük boyutlarının ahlakî ve bütün kainata yansımalarını izah sadedinde bu kavramların anlamlarının sınırını çizmeye de önem vermektedir. Said Nursi Hazretleri Esma-i Hüsna’yı ve bilhassa Adil ismini ve çeşitli tecellilerini İslam aleminde ahlakî hayatın temel yasası olarak kabul eder.

İSLAM’DA ADALET : TEMEL İNSANİ  DEĞERLER

Dr. Mahmod Ebu Al-Huda,  Tıp Doktoru, SURİYE

Risale-i Nur’da adalet anlamına, ifrat ve tefritten kaçınmaktan dolayı büyük yer verilmektedir. Bu ise Bediüzzaman’ın dediği gibi şeriatın açıkladığı sıratı müstakimin ta kendisidir.

Risale-i Nur adalete açık bir tarif metodu sunmuştur. Özel ve genel bir çok tesirlerini açıklamıştır. Dünya zulüm ve karanlıklardan dolayı artık bir uçurumun kıyısına gelmiş bulunmaktadır. Ehli hizmetin vazifesi ise, dünyayı adalet ve nura çıkarmaktır.

YENİ BİR ADALET ANLAYIŞI: RİSALE-İ NUR PERSPEKTİFİ

Dr. Jalal Jelalizadeh, İlahiyat Üniversitesi, İRAN

Adalet ince ve latif bir anlamdır, kolay ve basit bir şekilde zihinde tasavvur edilemez. O güneş gibi kâinatın her tarafına nüfuz eder ve her köşesine nurlarını gönderir. O hayatın yapı maddesidir. Kainatta adaletle intizamın alâkasını ortaya çıkarmak, kevnî ve Kur’ânî ayetlerden bunları bulup çıkarmak Said Nursi Hazretlerinin geniş ilmine ve Kur’an ayetlerindeki derin bilgisine delalet eder. Said Nursi mahir bir mühendis gibi anlamların yapı taşını yerli yerine yerleştirirken, binanın sağlamlığını esas ve zaruri bir madde olan adaletle gerçekleştirir.

NURSİ’NİN ADALET ANLAYIŞI

Prof. Dr. M. Halil Çiçek, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, TÜRKİYE

Bu yeni ve zor dönem -Allah rahmet etsin- Said Nursi Hazretlerini kendi metodunu değiştirmeye, hayatının bazı ilkelerinden vazgeçirmeye zorlayan ve hizmetin bekası için çok çilelere ve yorgunluklara katlanmaya, çalışma planını, hareket metodunu değiştirmeye ve daveti uğrunda yeni kavramlar geliştirmeye sevk etmiştir. Aynı zamanda Said Nursi Hazretleri siyasi kavramlar, devrimsel anlamlar ve inkılabî çağrılarla dolu hareket metodunu değiştirerek, davetin devamı için siyasete daha az dokunan, idareyi daha az heyecanlandıran yeni üsluplar ve daha verimli planlar geliştirdiğini görüyoruz. Bunlar o korkunç zor dönemde İslam’ın geleceği itibariyle daha iyi ve daha hayırlı olmuştur.

B SALONU B6 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

RİSALE-İ NUR’U MODERN YAPAN  DEĞERLER: ADALET VE AHLÂK

Prof. Dr. Dale F. Eickelman, Dartmouth Üniversitesi, ABD

Said Nursi’nin eserleri ve hayatı din ve düşüncenin birbiriyle bağdaşabileceğini ortaya koyuyor, her ne kadar birbiriyle uyumlu olma; gayret, söz konusu hususları hayata geçirme ve dünyevi sorumluluk taşımayı gerektirse de. Nursi’nin Risale-i Nur’daki açık mesajı dünyada düşünce ve ahlâk anlayışını bir çerçeve içine oturtuyor.

Said Nursinin eserleri bugün Türkiye ve dünyada din ve modern hayatı uzlaştırmada hayati bir hareket noktası olarak duruyor.

NURSİ PERSPEKTİFİNDE FERT- DEVLET İLİŞKİLERİNDE ADALETİN  TESİSİ

Dr. Murat Bütünay, Leicester Üniversitesi, İNGİLTERE

Risale-i Nur’un birçok yerinde insanın mahiyeti, değeri ve diğer canlılardan farkı üzerinde durulmaktadır. İnsan öncelikle bir fert olarak ele alınmaktadır. Yani her bir insana irade ve hürriyet sahibi olarak ayrı bir ferdiyet verilmiştir. Bu yönüyle insan bütün diğer yaratıklardan farklı bir mahiyete sahiptir. Nitekim, Bediüzzaman'a göre insanın bir ferdi, yani bir tek insan, diğer mahlukların bir nevi (türü) gibidir. Yani her bir insanın bir ferdiyeti (bireyselliği) vardır. Hatta başka bir ifadeyle insan, küçük bir kainat olarak tanımlanır.

Bediüzzaman, Allah’a inanan ve kulluğu kabul eden insanın hakiki hürriyete kavuştuğunu savunmaktadır. Bu düşüncesiyle, Batı toplum felsefecilerinin, bireyselliği ve özgürlüğü, dinden uzaklaşmakta ve kopmakta gören yaklaşımını da reddetmektedir.

NURSİ DÜŞÜNCESİNDE ADALETİN YERİ

Prof . Dr. Ahmed Aburrahim Al-Sayih, Mısır

Bediüzzaman doğruluk ve adalete yüce değerleri hasebiyle çok ehemmiyet verir. Zira adalet  insanın hayır tarafını, ahlâkını, vicdanın ve kalbinin yakinini teşkil eden, sökülüp atılmaz fıtratındandır. Adaletin kıymeti Bediüzzaman’ın düşüncesinde, ahlakî değerleri oluşturmada, elle tutulur hale getirmede zaruridir, ta ki insani toplumlar doğru, parlak, yol gösterici, irşat edici temeller üzere yükselsin..

SAİD NURSİ VE YARATILIŞ FELSEFESİ IŞIĞINDA ADALET

Prof. Dr. Rusmir Mahmutcehajic, Uluslararası Bosna Forumu, BOSNA HERSEK

Genelde öğrenmenin iki kaynağı vardır; nakil yoluyla öğrenme ve akıl yürüterek, tefekkür ederek öğrenme. İslam geleneğinde öğrenme ağırlıklı olarak tefekküre dayalıdır. Hz. Muhammed ve Kur’an-ı Kerim hep düşünmeyi ve olup bitenlerden ders çıkararak öğrenmeyi öğütler. İnsanın yaradanını bulması ve kurtuluşu kainatta var olan tevhid delillerinde gizlidir. Yani yaratıcının isim ve sıfatlarının izleriyle insan olgunlaşır ve yükselir.

Bu anlamda kainatta ADL isminin tecellileri ve bütün mahlukata layık olduklarını ihsan eden yaratıcının adaletli oluşu bizim de adil davranmamız gerektiğine bizleri götürür. Adaletin yaratılış esaslı anlaşılması ve yaşanması gerekliliği Said Nursi’nin eserlerinde çok güzel bir şekilde ele alınmıştır.

B SALONU B7 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

NURSİ DÜŞÜNCESİNDE ADALET VE TASAVVUF

Doç. Dr. Firdevs Ebulmeati, Ayın Şems Üniversitesi, MISIR

İmam Bediüzzaman Hazretleri bizlere Risale-i Nur ile şifalı bir ilaç takdim ediyor. O, ilahi ‘Celal’ ile ‘Cemal’in bir karışımıdır. O, insanı yaratıp “Ene” ile mükellef ve sorumlu kılan, gökleri yükseltip mizanı kuran, dengeyi oturtan Zatın dengesiyle denge bulmuştur. O insanın ihtiyacını karşılayan derdinin devası, hastalığın ilacıdır. O insana istikamet ve adaleti sağlar, bu istikamet ile de dünya düzelir. İnsan yoldan çıkıp ifrat ettiği zaman ise artık dünyanın vazifesi bitmiş demektir.

NURSİ’DEKİ TASAVVUF YENİLİĞİ  VE ADALET

Dr. Mohamed Al-Samadi, Al-Kuraviyyin Üniversitesi, FAS

Said Nursi Hazretleri insanın toplumda hareket ve var oluşuna madde ile mana dengesine dayanan İlahi vahyin yönlendirmelerinden yola çıkarak vurgu yapar. Bediüzzaman çağdaş İslamî fikri yeniden dizayn ederken, Müslüman bireyin kişiliğini kaybettiğini, direncinin kırıldığını gördü. Şanlı tarihinde var olan kuvvetin, ilerlemenin, bağışıklığın unsurlarını ve insani ve sosyal alanda tanınan kimliğini aramaya çalıştı.

KÜRESELLEŞME VE RİSALE-İ NUR: İSTİKÂMETLİ EVRENSEL ADALET ANLAYIŞI

Prof. Dr. Tzvetan Theophanov, Sofya Üniversitesi, BULGARİSTAN

Nursî’nin düşüncesi, durağanlık, taassup ve taklide karşı olup, kainattaki kanunlar ve varlığın ilkeleriyle çelişen her hareketin ötesinde  bir tavır almıştır.

Nursî’nin düşüncesi sadece Kur’an’ın resmettiği ve sınırlarını çizdiği çerçevede çalışır ve Müslümanların maruz kaldığı her türlü probleme yine bizzat Kur’an’ın ışığı altında cevap verir. Diğer taraftan, evrensel kültürlere de açık olup, faydalı olanları alıp kendi potasında mükemmel bir şekilde eritir.

Nursî’nin nazarında, kevn esas itibariyle tekâmül üzerine dayandığından ve muhtelif unsurların bir arada bulunması üzerine bina edildiğinden “tecezzî veya parçalanma” mefhumu kabul edilmez. Bu yönüyle de Batı düşüncesinden farklı bir noktada durmaktadır.

YARATICININ ADL İSMİNİN ONTOLOJİK MANASI VE AÇILIMI

Dr. Abdulbari Bin Abdulhamid, Haci Yakub Şehirno, Kabil Üniversitesi, AFGANİSTAN

Said Nursi’nin Külliyatı marifetullah yolunda büyük kapılar açmıştır. Esmâ-i Hüsna’nın mahiyeti Nursi’nin eserlerinde beyan edilmiştir.

İmam-ı Gazali der ki:

Kim Allah’ın adalet vasıflarını anlamak isterse, Allah’ın fiili ilimleriyle donanması gerekir. Böylece aleme baktığı zaman ahenk dışı hiçbir şey göremez. Gözünü tekrar tekrar çevirse de yine bir bozukluk göremez. İşte o zaman Allah’ın adalet ve adl sıfatını anlamış olur.

Bu sözlerin detaylarını Bediüzzaman’ın Külliyatında geniş bir şekilde bulabiliriz. İmanî meselelerde Bediüzzaman’ın dedikleri Gazali’yle aynı paraleldedir.

SOSYAL ADALETİN YAYILMASINDA  RİSALE-İ NUR’UN ETKİSİ

Dr. Abdullah Khatib, Şarja Üniversitesi, BAE

İmam Bediüzzaman Hazretleri, insanın en önemli fıtri vazifesine vurgu  yaparak o vazifenin Allah’a iman ve Cenab-ı Hakka  ubudiyet olduğunu bildirir.

Risale-i Nurun birinci hedefi ise: İnsanın imana kavuşup, Allah’ı bilip, tanımak ve marifetine erişmekte taklidi aşan yüce üç mertebe olan ilmelyakin, aynelyakin ve hakkalyakin derecelerine terakki ettirmektir. Bunun gerçekleşmesi durumunda insan hakiki insan olur. Kendi Halık’ını ve kainatın yaratıcısını bilir, Allah’ın emirleri doğrultusunda hareket ederek mutluluğu bulur. Şekavete düşmez.

B SALONU B8 OTURUMU TEBLİĞ ÖZETLERİ

ADALETİN DİNDEKİ YERİ VE DEĞERİ

Dr. Najm-Aldeen Kerim  Zengi, Uluslar arası İslam Üniversitesi, MALEZYA

İmam Bediüzzaman Said Nursi görülmemiş eşsiz bir metot ortaya koymuştur. Bu metodu ile İslâmî tasavvurun büyük esaslarını tam bir marifet ve kavrayış içinde bina etti. Elinden geldiğince kâinatı tesbih, tedbir ve esrarını tefekkür çerçevesinde ele aldı. Bütün bunları inandırıcı, mantıklı Kur’an kaynaklı ibarelerle Cenab-ı Allah’ın birer güzel ismine dayandırdı. Bununla birlikte kâinatta mevcut olan kanun ve düzenin Halık-ı Celil’in isimlerinin ve yüksek sıfatlarının tecellileri olduğunu ispat etti. Nursî, şer’i bir meseleyi ele aldığında onun sırlarını Şari-i Hakikinin yüksek hikmetleriyle göz önüne serdi. Kainat kitabı ile şeriatın ayrılmaz bir bütün halinde olduklarını ortaya koydu. Kainat ve şeriatın Cenab-ı Allah’ın zatında, güzel esma ve yüce sıfatlarında birleştiklerini gözler önüne serdi.

NURSİ PERSPEKTİFİNDE ÇEVRE VE  ADALET

Dr. Mohammed Wajih Zeynel Abdin, Musul Üniversitesi, IRAK

Bediüzzaman Kur’an ve Sünnet’in gölgesinde gölgelenerek bize adalet alanında çalışmak için yolumuzu aydınlatmaya yarayan bir bakış sağladı. İdareyi elinde tutanlara Hazret-i Süleyman’ın kendisinden sonra bütün idarecilere hitap eden kıssasını örnek vererek, devletin bütün raiyyetini ve vatandaşlarını kuşatan ve insan haklarını eşit olarak uygulayan ilkeler ve asıllar ortaya koydu. İdarecilere seslenerek:

“Ey ehl-i saltanat! Adalet-i tamme isterseniz; Süleymanvari, ruy-i zemini etrafıyla görmeye ve anlamaya çalışınız. Çünkü: Bir Hakim-i adalet-pişe, bir padişah-ı raiyet-perver; aktarı memleketine, her istediği vakit muttali olmak derecesine çıkmakla mes’uliyet-i maneviyeden kurtulur veya adalet yapabilir”,  dedi.

RİSALE-İ NUR’A GÖRE ÇEVREDE(EKOLOJİ) ADALET ANLAYIŞI

Dr. Abdulmecid Tribak, TV - Radyo Müdürü, FAS

Nursî, Kâinatın fıtratının; bütün cemal, azamet ve içinde var olan sistemlerinin uyumluluğunu, adalet lisanıyla kör tesadüfü red ve nefiy ettiğini, Hakîm olan yaratıcıya bağlı bulunduğunu, ve gayesinin tekrar Allah’a dönmesiyle ortaya çıkacağını  vurgular.

NURSİ’DE ÇEVRE VE ADALET İLİŞKİSİ

Hallaf Elghalbi, I. Mohammed  Üniversitesi, FAS

Risale-i Nuru okuyan kişi İmam Said Nursi Hazretlerinin başkaları tarafından söylenen çok sayıda ilke ve görüşleri çok daha önce söylediğini görecektir. O görüşler bugün çevreyi korumaya çalışan, kirlenmeyi ve doğal kaynakları tüketmeyi önleyen ve onlara savaş açan çevre düşüncesinde en önemli esas ve dayanaklardan sayılmaktadır. Aynı zamanda Risalelerle meşgul olan kimse ister istemez İmam Said Nursi Hazretlerinin düşünce ve uygulamada büyük bir çevre şuurunda olduğunun kanaatine varır.

BEŞERÎ MÜNASEBETLERDE ADALETİN YERİ VE ÖNEMİ

Prof. Dr. Abdulhalim Uveys, Tibyan Dergisi Genel Yayın Yönetmeni, MISIR

Said Nursi’nin sözlerinden öğreniyoruz ki; hased insanı adaletsizliğe ve karanlık çukurlara götüren bir unsurdur. İki kardeşin birbirlerini katletmesi örneğinde, Kabil’in kardeşi Habil’i hased yüzünden katlettiğini görüyoruz. Hasedin alternatifi olarak şunu yapabiliriz: Allah’ın emirlerine teslim olmak. Habil’in hiçbir yönden suçu yoktu. Sadece suçu Kabil’in ona haset etmesi olmuştu.

Eğer Allah’a teslim olursak, dayanışma hasedin yerini alırsa toplumda bir huzur ve tesanüd meydana gelir. Bugün toplumumuz buna ne kadar da muhtaçtır! Adalet üzere kurulan bu dayanışma ve tesanüt hikmet düstûrunu temsil etmektir.

Said Nursi’nin tabiriyle, hükümetlerin dinamikliği ancak dayanışma ile olur. Haset ve kinin yerine, dayanışma ve tesanütü koyduğumuzda toplumların insani ilişkilerinde ve fertler arasında bir dayanışma ve adalet hâkim olacaktır.